{"id":4275,"date":"2026-01-05T08:05:02","date_gmt":"2026-01-05T08:05:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.markus-schall.de\/?p=4275"},"modified":"2026-04-22T15:49:54","modified_gmt":"2026-04-22T15:49:54","slug":"gercekli%cc%87k-ve-hukukun-i%cc%87hlali%cc%87-arasinda-kurala-dayali-duenya-duezeni%cc%87-ve-uluslararasi-hukuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/gercekli%cc%87k-ve-hukukun-i%cc%87hlali%cc%87-arasinda-kurala-dayali-duenya-duezeni%cc%87-ve-uluslararasi-hukuk\/","title":{"rendered":"Kurala dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni ve uluslararas\u0131 hukuk: iddia, ger\u00e7eklik ve hukuk ihlali aras\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p>Y\u0131llard\u0131r, politikac\u0131lar\u0131n ve medyan\u0131n ne kadar s\u0131k bir konudan bahsetti\u011fini fark ettim. <em>\u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c<\/em> tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. ABD ile Venezuela aras\u0131ndaki mevcut anla\u015fmazl\u0131k bu konuyu yeniden g\u00fcndeme getirdi. Ge\u00e7mi\u015fte bu terim neredeyse hi\u00e7 g\u00fcndeme gelmezdi, ancak bug\u00fcn neredeyse standart bir refleks gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: bir yerde bir \u015fey oldu\u011funda, hemen \u201ekurallar\u0131 savunmam\u0131z\u201c gerekti\u011fi s\u00f6yleniyor. Ayn\u0131 zamanda, bu kurallara \u00f6zellikle at\u0131fta bulunan ayn\u0131 ki\u015filerin, \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde art\u0131k kendilerini tutarl\u0131 bir \u015fekilde kurallara ba\u011fl\u0131 hissetmedikleri izlenimini edindim. Beni \u015fa\u015f\u0131rtan da tam olarak bu \u00e7eli\u015fkiydi.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, bu t\u00fcr terimleri ne kadar s\u0131k duyarsan\u0131z, o kadar mu\u011flak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. \u201eKurallara dayal\u0131\u201c kula\u011fa a\u00e7\u0131k gelse de \u00e7o\u011fu zaman mu\u011flak kal\u0131r. Ve \u201euluslararas\u0131 hukuk\u201c, asl\u0131nda ko\u015fullar\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve bo\u015fluklar\u0131 olan yasal bir \u00e7er\u00e7eve olmas\u0131na ra\u011fmen, genellikle ahlaki bir onay m\u00fchr\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131r. Bu nedenle bu konuya daha yak\u0131ndan bakmaya karar verdim. Bir hukuk\u00e7u olarak de\u011fil ama bu d\u00fczenin bir zamanlar \u00f6z\u00fcnde ne oldu\u011funu ve ger\u00e7ek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn neye dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak isteyen biri olarak.<!--more--><\/p>\n<hr \/>\n\n\t\t\t<div class=\"display-post-types\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#dpt-wrapper-425 { --dpt-text-align: left;--dpt-image-crop: center;--dpt-border-radius: 5px;--dpt-h-gutter: 10px;--dpt-v-gutter: 9px; }\t\t\t<\/style>\n\t\t\t<style type=\"text\/css\">#dpt-wrapper-425 { --dpt-title-font-style:normal;--dpt-title-font-weight:600;--dpt-title-line-height:1.5;--dpt-title-text-decoration:none;--dpt-title-text-transform:none;--dpt-excerpt-font-style:normal;--dpt-excerpt-font-weight:400;--dpt-excerpt-line-height:1.5;--dpt-excerpt-text-decoration:none;--dpt-excerpt-text-transform:none;--dpt-meta1-font-style:normal;--dpt-meta1-font-weight:400;--dpt-meta1-line-height:1.9;--dpt-meta1-text-decoration:none;--dpt-meta1-text-transform:none;--dpt-meta2-font-style:normal;--dpt-meta2-font-weight:400;--dpt-meta2-line-height:1.9;--dpt-meta2-text-decoration:none;--dpt-meta2-text-transform:none; }<\/style><div class=\"dpt-main-header\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-main-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"dpt-main-title-text\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn sosyal sorunlar\u0131<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t<div id=\"dpt-wrapper-425\" class=\"dpt-wrapper dpt-mag1 land1 dpt-cropped dpt-flex-wrap\" >\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"deine meinung z\u00e4hlt &#8211; neue umfragen zu aktuellen themen\" data-id=\"3383\"  data-category=\"allgemein b\u00fccher gesellschaft\" data-post_tag=\"buch cmd erfahrungen gesundheit krisen meinungsfreiheit\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/11\/guencel-konularla-ilgili-yeni-anketler-icin-goeruesleriniz-oenemli\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">G\u00f6r\u00fc\u015fleriniz \u00f6nemli - G\u00fcncel konulara ili\u015fkin yeni anketler<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"G\u00fcncel konulara ili\u015fkin anketler\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/umfragen-aktuell.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/umfragen-aktuell.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/umfragen-aktuell-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/umfragen-aktuell-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/umfragen-aktuell-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/11\/guencel-konularla-ilgili-yeni-anketler-icin-goeruesleriniz-oenemli\/\" rel=\"bookmark\">G\u00f6r\u00fc\u015fleriniz \u00f6nemli - G\u00fcncel konulara ili\u015fkin yeni anketler<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"beruf, weltbild, zukunft: entscheidungen im schatten des umbruchs\" data-id=\"3197\"  data-category=\"allgemein gesellschaft kunst &amp; kultur tipps &amp; anleitungen\" data-post_tag=\"erfahrungen krisen pers\u00f6nlichkeitsentwicklung ratgeber\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/10\/kari%cc%87yer-duenya-goeruesue-calkantilarin-goelgesi%cc%87nde-gelecege-yoeneli%cc%87k-kararlar\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Kariyer, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, gelecek: de\u011fi\u015fimin g\u00f6lgesinde kararlar<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Karga\u015fan\u0131n g\u00f6lgesinde al\u0131nan kararlar\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Entscheidungen-im-Schatten-Umbruch.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Entscheidungen-im-Schatten-Umbruch.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Entscheidungen-im-Schatten-Umbruch-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Entscheidungen-im-Schatten-Umbruch-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Entscheidungen-im-Schatten-Umbruch-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/10\/kari%cc%87yer-duenya-goeruesue-calkantilarin-goelgesi%cc%87nde-gelecege-yoeneli%cc%87k-kararlar\/\" rel=\"bookmark\">Kariyer, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, gelecek: de\u011fi\u015fimin g\u00f6lgesinde kararlar<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"b\u00fccher mit tiefgang zu medizin, pers\u00f6nlichkeit und technik beim m. schall verlag\" data-id=\"2401\"  data-category=\"allgemein b\u00fccher gesellschaft gesundheit\" data-post_tag=\"buch cmd datenbanken krisen pers\u00f6nlichkeitsentwicklung verlag\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/07\/m-schall-verlagda-tibbi%cc%87-ki%cc%87si%cc%87li%cc%87k-ve-teknoloji%cc%87-uezeri%cc%87ne-deri%cc%87nli%cc%87gi%cc%87-olan-ki%cc%87taplar\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">M. Schall Verlag'dan t\u0131p, ki\u015filik ve teknoloji \u00fczerine derinlemesine kitaplar<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"2400\" height=\"1260\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Schall Verlag - Ba\u015fvuru Kitaplar\u0131\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 2400px) 100vw, 2400px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv.jpg 2400w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-300x158.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-768x403.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-1536x806.jpg 1536w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-2048x1075.jpg 2048w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/image-sv-18x9.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/07\/m-schall-verlagda-tibbi%cc%87-ki%cc%87si%cc%87li%cc%87k-ve-teknoloji%cc%87-uezeri%cc%87ne-deri%cc%87nli%cc%87gi%cc%87-olan-ki%cc%87taplar\/\" rel=\"bookmark\">M. Schall Verlag'dan t\u0131p, ki\u015filik ve teknoloji \u00fczerine derinlemesine kitaplar<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"klimaschutz mit tunnelblick &#8211; elektromobilit\u00e4t, lobbyarbeit und die verdr\u00e4ngten kosten\" data-id=\"4729\"  data-category=\"allgemein gesellschaft\" data-post_tag=\"deutschland energiepolitik erfahrungen eu-gesetze europa\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/tuenel-vi%cc%87zyonu-i%cc%87le-i%cc%87kli%cc%87mi%cc%87n-korunmasi-elektromobi%cc%87li%cc%87te-lobi%cc%87ci%cc%87li%cc%87gi%cc%87-ve-gi%cc%87zli%cc%87-mali%cc%87yetler\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">T\u00fcnel vizyonuyla iklim korumas\u0131 - elektromobilite, lobicilik ve bast\u0131r\u0131lan maliyetler<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\u0130deolojisiz elektromobilite\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Elektromobilitaet-ohne-Ideologie.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Elektromobilitaet-ohne-Ideologie.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Elektromobilitaet-ohne-Ideologie-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Elektromobilitaet-ohne-Ideologie-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Elektromobilitaet-ohne-Ideologie-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/tuenel-vi%cc%87zyonu-i%cc%87le-i%cc%87kli%cc%87mi%cc%87n-korunmasi-elektromobi%cc%87li%cc%87te-lobi%cc%87ci%cc%87li%cc%87gi%cc%87-ve-gi%cc%87zli%cc%87-mali%cc%87yetler\/\" rel=\"bookmark\">T\u00fcnel vizyonuyla iklim korumas\u0131 - elektromobilite, lobicilik ve bast\u0131r\u0131lan maliyetler<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n<hr \/>\n<h2>Uluslararas\u0131 hukukla ilgili son haberler<\/h2>\n<p><strong>17.03.2026<\/strong>Donald Trump'\u0131n K\u00fcba'n\u0131n olas\u0131 \u201eele ge\u00e7irilmesine\u201c ili\u015fkin son a\u00e7\u0131klamalar\u0131 uluslararas\u0131 hukuka ili\u015fkin temel sorular\u0131 bir kez daha g\u00fcndeme getirdi. Adada ciddi bir enerji ve ekonomik krizin ortas\u0131nda, \u00f6z\u00fcnde \u015funu ilan etti, <a href=\"https:\/\/www.faz.net\/aktuell\/politik\/usa-unter-trump\/donald-trump-deutet-moegliche-uebernahme-kubas-an-accg-200640042.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>K\u00fcba ile \u201ene isterse yapabilece\u011fini\u201c<\/strong><\/a> - Siyasi ve ekonomik n\u00fcfuz iddias\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyan bir form\u00fclasyon. Ayn\u0131 zamanda K\u00fcba, ABD yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ve fiili petrol ablukas\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 alt\u0131ndayken, iki \u00fclke aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler de paralel olarak devam ediyor. A\u00e7\u0131klamalar jeopolitik g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131 ile uluslararas\u0131 hukuk \u00e7er\u00e7evesinde devlet egemenli\u011fi ilkesi aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_S9MXdLYgYkE\"><div id=\"lyte_S9MXdLYgYkE\" data-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FS9MXdLYgYkE%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/S9MXdLYgYkE\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FS9MXdLYgYkE%2F0.jpg\" alt=\"YouTube video k\u00fc\u00e7\u00fck resmi\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Bu videoyu YouTube'da izleyin<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><\/div><br \/>\nBa\u015fkan Trump ve Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 JD Vance \u0130mza T\u00f6renine Kat\u0131l\u0131yor, 16 Mart 2026 | <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@WhiteHouse\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">Beyaz Saray<\/a><\/p>\n<p>\u00d6zellikle Latin Amerika'daki tarihi m\u00fcdahalelerin arka plan\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu retorik eski etki mant\u0131klar\u0131na bir d\u00f6n\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor - uluslararas\u0131 d\u00fczen i\u00e7in belirsiz ama potansiyel olarak geni\u015f kapsaml\u0131 sonu\u00e7larla.<\/p>\n<p><strong>05.03.2026<\/strong>: Bir ak\u0131m <a href=\"https:\/\/www.dw.com\/de\/iran-krieg-ist-die-rote-linie-der-un-\u00fcberschritten\/a-76226701\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Deutsche Welle'nin katk\u0131s\u0131<\/strong><\/a> olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu g\u00fcndeme getirmektedir. <strong>\u0130ran Sava\u015f\u0131<\/strong> uluslararas\u0131 sistemin \u201ek\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgisini\u201c a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Uluslararas\u0131 hukuk uzmanlar\u0131, BM G\u00fcvenlik Konseyi'nden yetki almadan ya da a\u00e7\u0131k\u00e7a kan\u0131tlanabilir bir me\u015fru m\u00fcdafaa olmadan yap\u0131lan askeri sald\u0131r\u0131lar\u0131n <strong>BM \u015eart\u0131'n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yasa\u011f\u0131n\u0131 temelden ihlal etmektedir<\/strong> olabilir. Ayn\u0131 zamanda BM Genel Sekreteri Ant\u00f3nio Guterres de tehlikeli bir t\u0131rmanma konusunda uyar\u0131da bulunarak diplomasiye geri d\u00f6n\u00fclmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6zlemciler bu \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni i\u00e7in yeni bir stres testi olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ele\u015ftirmenler, uluslararas\u0131 hukukta a\u00e7\u0131k bir temeli olmayan askeri eylemlerin uzun vadede uluslararas\u0131 kurumlara olan g\u00fcveni zay\u0131flatabilece\u011fini ve jeopolitik g\u00fc\u00e7 politikas\u0131n\u0131n giderek uygulanabilir hukukun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi izlenimini g\u00fc\u00e7lendirebilece\u011fini savunuyor.<\/p>\n<p><strong>10.01.2026<\/strong>: Avrupa Komisyonu'ndan g\u00fcncel bir rapor <a href=\"https:\/\/www.berliner-zeitung.de\/wirtschaft-verantwortung\/trump-setzt-auf-kriege-li.10013299\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Berliner Zeitung<\/strong><\/a> nas\u0131l oldu\u011funu belgeler <strong>Donald Trump<\/strong> tek bir <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2026\/01\/08\/us\/politics\/trump-interview-power-morality.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>New York Times ile R\u00f6portaj<\/strong><\/a> a\u00e7\u0131kl\u0131yor, o <strong><em>\u201euluslararas\u0131 hukuka ihtiyac\u0131m\u0131z yok\u201c<\/em><\/strong> ve kendi ahlak\u0131n\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tek s\u0131n\u0131r\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor - siyasi tart\u0131\u015fmalarda hemen yank\u0131 uyand\u0131ran bir a\u00e7\u0131klama. Bu duru\u015f sadece ABD'nin Venez\u00fcella'ya sald\u0131r\u0131s\u0131 gibi son askeri eylemleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmekle kalm\u0131yor. <strong>Ba\u015fkan Maduro'nun Tutuklanmas\u0131<\/strong>, ayn\u0131 zamanda devletler aras\u0131nda \u015fiddeti yasaklayan BM \u015eart\u0131 kurallar\u0131ndan da a\u00e7\u0131k bir sapmaya i\u015faret etmektedir. \u00d6nde gelen bir devlet bile uluslararas\u0131 hukuktan vazge\u00e7ilebilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan etti\u011finde, normatif kurallar\u0131n uygulamada ne kadar bask\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu durum, uluslararas\u0131 hukukun iyi temellendirilmi\u015f bir kategorizasyonunun bug\u00fcn neden her zamankinden daha \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir.<\/p>\n<p><strong>06.01.2026<\/strong>ABD'li ekonomist BM G\u00fcvenlik Konseyi'ne al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede sert bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. <strong>Jeffrey Sachs<\/strong> Venezuela tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 temel bir d\u00fczeye ta\u015f\u0131d\u0131. Sachs krizi bireysel siyasi akt\u00f6rler sorunu olarak de\u011fil, uluslararas\u0131 hukukun kendisinin s\u0131nanmas\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131. ABD'nin onlarca y\u0131ll\u0131k m\u00fcdahalelerine at\u0131fta bulundu, yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n yasall\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulad\u0131 ve \u00f6zellikle n\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu bir d\u00f6nemde BM kurallar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 konusunda acilen uyar\u0131da bulundu. Birka\u00e7 hafta \u00f6nce Sachs da benzer bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015ft\u0131 <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/jeffrey-sachs-almanyayi-avrupanin-guevenli%cc%87gi%cc%87ni%cc%87n-neden-yeni%cc%87den-duesuenuelmesi%cc%87-gerekti%cc%87gi%cc%87-konusunda-uyariyor\/\"><strong>A\u00e7\u0131k mektuptaki uyar\u0131lar<\/strong><\/a> Federal \u015eans\u00f6lye Friedrich Merz'e g\u00f6nderdi\u011fi mektupta olas\u0131 yasa ihlallerine de de\u011findi.<\/p>\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_c2Ohmxfq0TE\"><div id=\"lyte_c2Ohmxfq0TE\" data-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2Fc2Ohmxfq0TE%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/c2Ohmxfq0TE\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2Fc2Ohmxfq0TE%2F0.jpg\" alt=\"YouTube video k\u00fc\u00e7\u00fck resmi\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Bu videoyu YouTube'da izleyin<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><\/div><br \/>\nBMGK'da Venezuela Toplant\u0131s\u0131: Jeffrey Sachs BM'yi Aya\u011fa Kalkmaya Davet Ediyor | <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@HT-Videos\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">Hindustan Times<\/a><\/p>\n<p><strong>05.01.2026<\/strong>ABD'nin Venezuela'ya y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmal\u0131 askeri operasyonunun ard\u0131ndan Devlet Ba\u015fkan\u0131 Nicol\u00e1s Maduro'nun tutuklanmas\u0131 ve ABD'ye g\u00f6nderilmesi, operasyonun de\u011ferlendirilmesine ili\u015fkin uluslararas\u0131 ve \u00f6zellikle de Almanya'daki tart\u0131\u015fmalarda gerilime neden oluyor. ABD Ba\u015fkan\u0131 Trump operasyonu uyu\u015fturucu kartellerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede ve \u00fclkenin istikrara kavu\u015fmas\u0131nda bir ba\u015far\u0131 olarak sunarken, ele\u015ftirmenler b\u00f6yle bir askeri sald\u0131r\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu vurguluyor. Tagesschau'nun man\u015fetleri: <a href=\"https:\/\/www.tagesschau.de\/kommentar\/usa-venezuela-deutschland-stellung-100.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em><strong>\u201eMerz net bir duru\u015f sergilemeli\u201c<\/strong><\/em><\/a>. Berlin'de Alman h\u00fck\u00fcmeti ak\u0131lc\u0131, siyasi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ve uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131na uyulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunurken, \u00e7e\u015fitli partiler ve oyuncular eyleme farkl\u0131 tepkiler veriyor ve Almanya'n\u0131n rol\u00fc ve Venezuela'n\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131nda geni\u015f bir tart\u0131\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n<hr \/>\n<h2>D\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan sonraki temel fikir: duygularla de\u011fil, kurallarla d\u00fczen<\/h2>\n<p>E\u011fer uluslararas\u0131 hukuk ve uluslararas\u0131 kurumlar diye bir \u015feyin neden var oldu\u011funu anlamak istiyorsan\u0131z, ge\u00e7mi\u015fe gitmeniz gerekir. \u0130ki d\u00fcnya sava\u015f\u0131 deneyiminden sonra pek \u00e7ok devlet, uluslararas\u0131 politikan\u0131n yaln\u0131zca g\u00fc\u00e7, duygu ve misillemeye dayand\u0131\u011f\u0131nda d\u00fczenli olarak felaketle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in bir \u015feye ihtiya\u00e7 vard\u0131 - insanlar\u0131 \u201edaha iyi\u201c yaparak de\u011fil, devletleri s\u0131n\u0131rlayarak.<\/p>\n<p>Bu \u00f6nemli bir noktad\u0131r: klasik uluslararas\u0131 d\u00fczen, kimin \u201eiyi adam\u201c oldu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in ahlaki bir rekabet olarak tasarlanmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6z\u00fcnde, pragmatik bir hasar s\u0131n\u0131rlama sistemiydi. Devletler, \u00e7\u0131karlar\u0131, rekabetleri ve g\u00fc\u00e7 oyunlar\u0131 olan devletler olarak kal\u0131rlar. Ancak bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, t\u0131rmanmay\u0131 daha zor hale getiren bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde \u00e7\u00f6zmelidirler. Bu daha az kahramanca ama \u00e7ok daha istikrarl\u0131 bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n<h3>Bir temel olarak s\u00f6zle\u015fmeler: ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00fczel s\u00f6zlerden gelmez<\/h3>\n<p>Bu d\u00fczenin istikrar\u0131 \u00f6ncelikle uluslararas\u0131 anla\u015fmalara dayanmaktad\u0131r. Bu kula\u011fa kuru geliyor, ancak alg\u0131lanan d\u00fczen ile yasal d\u00fczen aras\u0131ndaki belirleyici fark budur. Bir antla\u015fma rahats\u0131z edicidir \u00e7\u00fcnk\u00fc beklentileri somut hale getirir. Daha sonra uygulanamaz hale gelse bile ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Amac\u0131 da tam olarak budur.<\/p>\n<p>Pratikte bu, devletlerin kurallar \u00fczerinde anla\u015fmas\u0131, bunlar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kabul etmesi ve b\u00f6ylece \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik yaratmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Uluslararas\u0131 bir d\u00fczenin ger\u00e7ek para birimi budur: sempati de\u011fil, ahlaki \u00fcst\u00fcnl\u00fck de\u011fil, g\u00fcvenilirlik. E\u011fer bir devlet olarak di\u011fer devletin anla\u015fmalar\u0131na sad\u0131k kalaca\u011f\u0131n\u0131 bilirsem, plan yapabilir, gerilimi azaltabilir ve m\u00fczakere edebilirim. E\u011fer art\u0131k buna g\u00fcvenemiyorsam, t\u00fcm davran\u0131\u015flar bir bahse d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr - ve bahisler adaletin yerini tutmaz.<\/p>\n<h3>Bu neden bu kadar \u201eeski moda\u201c g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor - ve neden bu kadar \u00f6nemli?<\/h3>\n<p>Bu s\u00f6zle\u015fme mant\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn neredeyse eski moda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor \u00e7\u00fcnk\u00fc kula\u011fa bir ba\u015fl\u0131k gibi gelmiyor. Yava\u015f, b\u00fcrokratik ve \u00e7o\u011fu zaman tats\u0131zd\u0131r. M\u00fczakere etmeniz, tavizleri kabul etmeniz, hatta bazen asl\u0131nda reddetti\u011finiz \u015feyleri yutman\u0131z gerekir. Ancak uluslararas\u0131 istikrar geleneksel olarak tam da bu \u015fekilde tesis edilmi\u015ftir: ahlaki beyanlarla de\u011fil, sert ve net anla\u015fmalarla.<\/p>\n<p>Bir \u201eemir\u201c yaln\u0131zca zor anlarda ge\u00e7erliyse emirdir. E\u011fer kurallar sadece uygun olduklar\u0131 s\u00fcrece ge\u00e7erliyse, kural de\u011fil, durumsal arg\u00fcmanlard\u0131r. Ve di\u011fer oyuncular bunu fark eder etmez, t\u00fcm mant\u0131k de\u011fi\u015fir:<\/p>\n<p>O zaman soru art\u0131k sorulmaz <em>\u201eNe \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131?\u201c<\/em>, ama <em>\u201eNe yapabilirim?\u201c<\/em>.<\/p>\n<h3>Birle\u015fmi\u015f Milletler: bir d\u00fcnya devleti de\u011fil, ortak bir referans noktas\u0131<\/h3>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler'in rol\u00fc de bu sava\u015f sonras\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Pek \u00e7ok ki\u015fi BM'nin bir t\u00fcr k\u00fcresel h\u00fck\u00fcmet olmas\u0131n\u0131 beklemektedir. Oysa \u00f6yle de\u011fildir. BM daha \u00e7ok devletlerin birbirleriyle konu\u015ftuklar\u0131, kurallar olu\u015fturduklar\u0131 ve - ideal olarak - \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 kontroll\u00fc bir \u015fekilde ele ald\u0131klar\u0131 bir \u00e7er\u00e7evedir. Ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n yerini almaz, devletleri otomatik olarak makul olmaya zorlamaz. Ancak onlar olmadan neredeyse her zaman eksik olan bir \u015feyi yarat\u0131rlar: ortak bir referans noktas\u0131.<\/p>\n<p>Burada \u00f6nemli olan BM'nin ahlaki a\u00e7\u0131dan \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, prosed\u00fcrler sundu\u011fu i\u00e7in \u201eiyi\u201c oldu\u011fudur. Prosed\u00fcrler genellikle romantik de\u011fildir, ancak hukukun \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015ftururlar. Prosed\u00fcrlerin eksik oldu\u011fu yerde, nihai olarak g\u00fc\u00e7 karar verir. Prosed\u00fcrler bazen bloke edilse bile, fikir belirleyici olmaya devam eder: \u00e7at\u0131\u015fmalar spontane grevlerle de\u011fil, me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerle \u00e7\u00f6z\u00fclmelidir.<\/p>\n<h3>G\u00fcvenlik Konseyi, veto yetkisi ve ger\u00e7eklik: yap\u0131 neden hala mant\u0131kl\u0131?<\/h3>\n<p>BM G\u00fcvenlik Konseyi bu sistemin ne kadar tehlikede oldu\u011funu g\u00f6steren iyi bir \u00f6rnektir. Bug\u00fcn\u00fcn perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daimi \u00fcyelerin veto hakk\u0131 adaletsiz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak tarihsel olarak bu ayn\u0131 zamanda ger\u00e7ekli\u011fe verilen bir tavizdir: b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler olmasayd\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131'ndan sonra ilk etapta kat\u0131lacaklar\u0131 bir sistem olu\u015fturulamazd\u0131. Bu nedenle ideal olmayan ancak ortak bir platformu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir yap\u0131 se\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu klasik d\u00fczenin tipik bir \u00f6zelli\u011fidir: d\u00fcnyay\u0131 adil hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaz. Onu y\u00f6netilebilir hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ve devletlerin bir t\u00fcz\u00fck imzalad\u0131klar\u0131 i\u00e7in birdenbire melek haline gelmediklerini bilir. Bununla birlikte, kusurlu bir kurallar dizisi bile istikrar sa\u011flay\u0131c\u0131 bir etkiye sahip olabilir - yeter ki ilgili taraflar kurallar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 olsalar bile ge\u00e7erli oldu\u011funu temelden kabul etsinler.<\/p>\n<p>E\u011fer her \u015feyi tek bir c\u00fcmleyle \u00f6zetlemek isteseydiniz, bu \u015fu olurdu: klasik uluslararas\u0131 d\u00fczen devletlerin kendilerini ba\u011flamas\u0131yla geli\u015fir. Bu onlar\u0131 \u201edaha iyi\u201c g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, uzun vadede fayda sa\u011flad\u0131klar\u0131 i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurallar\u0131 kabul edenler g\u00fcven yarat\u0131r ve g\u00fcven de \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n kontrolden \u00e7\u0131kma riskini azalt\u0131r.<\/p>\n<p>Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceleyece\u011fimiz sorun tam da bu noktada ba\u015flamaktad\u0131r: Kendi kendini ba\u011flama yerini istisnalara b\u0131rak\u0131r b\u0131rakmaz, \u201ekurallar\u201c duruma g\u00f6re yeniden yorumlanan esnek bir kavram haline gelir gelmez, temel de\u011fi\u015fir. O zaman mesele art\u0131k s\u00f6zle\u015fmeler ve prosed\u00fcrler de\u011fil, yorumlama, anlat\u0131lar ve g\u00fc\u00e7le ilgilidir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tam da bu noktada yasal bir d\u00fczen yava\u015f yava\u015f yeniden bir iktidar d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-4282 size-large\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-vertrag.jpg\" alt=\"\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 Sonras\u0131 S\u00f6zle\u015fmeler\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-vertrag.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-vertrag-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-vertrag-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-vertrag-18x12.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<h2>Uluslararas\u0131 hukuk tam olarak nedir? - Anla\u015f\u0131labilir bir kategorizasyon<\/h2>\n<p>\u201eUluslararas\u0131 hukuk\u201c terimi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131kl\u0131kla, sanki a\u00e7\u0131k paragraflar\u0131, yarg\u0131\u00e7lar\u0131 ve acil sonu\u00e7lar\u0131 olan bir t\u00fcr k\u00fcresel hukuk kural\u0131ym\u0131\u015f gibi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak, d\u00fczenli olarak yanl\u0131\u015f anlamalara ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7an da tam olarak bu d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bunun nedeni, uluslararas\u0131 hukukun bir devlet i\u00e7indeki hukuktan temelde farkl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemesidir.<\/p>\n<p>Uzun bir s\u00fcre boyunca ben de pek \u00e7ok okuyucu gibi ayn\u0131 \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: S\u00fcrekli olarak bir \u015feyin \u201euluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131\u201c veya \u201euluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda\u201c oldu\u011funu duyars\u0131n\u0131z, ancak bunun ger\u00e7ekte ne anlama geldi\u011fi \u00e7o\u011fu zaman belirsiz kal\u0131r. Bu nedenle bir ad\u0131m geri at\u0131p uluslararas\u0131 hukukun ger\u00e7ekte ne oldu\u011funa ve ne olmad\u0131\u011f\u0131na bakmakta fayda var.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle en \u00f6nemli nokta: bir d\u00fcnya devleti yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla uluslararas\u0131 hukuku otomatik olarak uygulayan merkezi bir g\u00fc\u00e7 de yok. Bir kural \u00e7i\u011fnendi\u011fi anda harekete ge\u00e7en uluslararas\u0131 bir polis g\u00fcc\u00fc yok. Kararlar\u0131 her zaman ve her yerde uygulanan k\u00fcresel bir mahkeme yok.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla uluslararas\u0131 hukuk bir emirler sistemi de\u011fil, d\u00fczenleyici bir \u00e7er\u00e7evedir. Egemen devletlerin, uzun vadeli istikrar\u0131n herkes i\u00e7in k\u0131sa vadeli keyfilikten daha faydal\u0131 oldu\u011funu kabul ettikleri i\u00e7in kurallar\u0131 kabul ettikleri ger\u00e7e\u011fine dayan\u0131r. Bu kula\u011fa k\u0131r\u0131lgan gelebilir - ve \u00f6yle de. Ancak meselenin \u00f6z\u00fc budur.<\/p>\n<h3>Merkezi oyuncular olarak devletler<\/h3>\n<p>Uluslararas\u0131 hukukta odak noktas\u0131 tek tek insanlar de\u011fil, devletlerdir. Devletler hukukun \u00f6zneleridir. Antla\u015fmalar yaparlar, yarg\u0131 yetkilerini tan\u0131rlar ya da reddederler. Bu ayn\u0131 zamanda bir devletin uluslararas\u0131 hukuktan en az\u0131ndan k\u0131smen ka\u00e7\u0131nabilece\u011fi anlam\u0131na gelir - genellikle siyasi, ekonomik veya diplomatik sonu\u00e7larla, ancak otomatik olarak do\u011frudan zorlay\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7le de\u011fil.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tam da bu noktada uluslararas\u0131 hukuk ulusal hukuktan temelden ayr\u0131l\u0131r. Bir devlet i\u00e7inde, polis, mahkemeler ve yapt\u0131r\u0131mlarla h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmadan hukuk sisteminden ka\u00e7mak neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. Uluslararas\u0131 alanda ise bu durum sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlidir ve tam da bu nedenle g\u00fcven \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h3>Uluslararas\u0131 hukukun temel ilkeleri<\/h3>\n<p>T\u00fcm farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen, uluslararas\u0131 hukukta onlarca y\u0131ld\u0131r temel te\u015fkil eden baz\u0131 merkezi ilkeler vard\u0131r. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri <strong>Devlet egemenli\u011fi<\/strong>. Her devlet ba\u015flang\u0131\u00e7ta e\u015fit ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kabul edilir. Hi\u00e7bir devlet bir di\u011ferine i\u00e7 politikas\u0131n\u0131 nas\u0131l d\u00fczenlemesi gerekti\u011fini dikte edemez.<\/p>\n<p>Bununla yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak <strong>\u015eiddet yasa\u011f\u0131<\/strong>. Askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ilke olarak yasakt\u0131r. Bu \u00e7ok a\u00e7\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcnse de tarihsel olarak muazzam bir ba\u015far\u0131d\u0131r. Y\u00fczy\u0131llar boyunca sava\u015f me\u015fru bir siyaset arac\u0131 olmu\u015ftur. Uluslararas\u0131 hukuk tam da bunu engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r - m\u00fckemmel bir \u015fekilde de\u011fil ama tan\u0131nabilir bir \u015fekilde.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer temel ilke ise <strong>\u0130\u00e7i\u015flerine kar\u0131\u015fmama<\/strong>. Bu ilke de bug\u00fcn \u00e7o\u011fu zaman k\u0131r\u0131lgan g\u00f6r\u00fcnse de uluslararas\u0131 d\u00fczeni anlaman\u0131n merkezinde yer almaktad\u0131r. Bu ilke olmaks\u0131z\u0131n, me\u015fru ele\u015ftiri ile fiili n\u00fcfuz kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda net s\u0131n\u0131rlar kalmayacakt\u0131r.<\/p>\n<hr \/>\n<h3>Siyasete g\u00fcven \u00fczerine g\u00fcncel anket<\/h3>\n<div class='bootstrap-yop yop-poll-mc'>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"basic-yop-poll-container\" style=\"background-color:#ffffff; border:0px; border-style:solid; border-color:#000000; border-radius:5px; padding:0px 5px;\" data-id=\"1\" data-temp=\"basic-pretty\" data-skin=\"square\" data-cscheme=\"blue\" data-cap=\"0\" data-access=\"guest\" data-tid=\"\" data-uid=\"5a01b51e8fd28a6ec33dde6a00eee98a\" data-pid=\"4729\" data-resdet=\"votes-number,percentages\" data-show-results-to=\"guest\" data-show-results-moment=\"after-vote\" data-show-results-only=\"false\" data-show-message=\"true\" data-show-results-as=\"bar\" data-sort-results-by=\"as-defined\" data-sort-results-rule=\"asc\"data-is-ended=\"0\" data-percentages-decimals=\"2\" data-gdpr=\"no\" data-gdpr-sol=\"consent\" data-css=\"\" data-counter=\"0\" data-load-with=\"1\" data-notification-section=\"top\"><div class=\"row\"><div class=\"col-md-12\"><div class=\"basic-inner\"><div class=\"basic-message hide\" style=\"border-left: 10px solid #008000; padding: 0px 10px;\" data-error=\"#ff0000\" data-success=\"#008000\"><p class=\"basic-message-text\" style=\"color:#000000; font-size:14px; font-weight:normal;\"><\/p><\/div><div class=\"basic-overlay hide\"><div class=\"basic-vote-options\"><\/div><div class=\"basic-preloader\"><div class=\"basic-windows8\"><div class=\"basic-wBall basic-wBall_1\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_2\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_3\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_4\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_5\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><form class=\"basic-form\" action=\"\"><input type=\"hidden\" name=\"_token\" value=\"ff3a70db2a\" autocomplete=\"off\"><div class=\"basic-elements\"><div class=\"basic-element basic-question basic-question-text-vertical\" data-id=\"1\" data-uid=\"8c0da34b44f8b22acc52c867e41af021\" data-type=\"question\" data-question-type=\"text\" data-required=\"yes\" data-allow-multiple=\"no\" data-min=\"1\" data-max=\"1\" data-display=\"vertical\" data-colnum=\"\" data-display-others=\"no\" data-others-color=\"\" data-others=\"\" data-others-max-chars=\"0\"><div class=\"basic-question-title\"><h5 style=\"color:#000000; font-size:16px; font-weight:normal; text-align:left;\">Almanya'da siyasete ve medyaya ne kadar g\u00fcveniyorsunuz?<\/h5><\/div><ul class=\"basic-answers\"><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"1\" data-type=\"text\" data-vn=\"12\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[1]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[1]\" name=\"answer[1]\" value=\"1\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">\u00c7ok y\u00fcksek - Resmi kurumlara tamamen g\u00fcveniyorum<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"2\" data-type=\"text\" data-vn=\"29\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[2]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[2]\" name=\"answer[1]\" value=\"2\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">Orta - Temkinliyim, ancak temelde \u015f\u00fcpheci de\u011filim<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"3\" data-type=\"text\" data-vn=\"58\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[3]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[3]\" name=\"answer[1]\" value=\"3\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">D\u00fc\u015f\u00fck - Bir\u00e7ok \u015feyi kendim kontrol ederim<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"4\" data-type=\"text\" data-vn=\"260\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[4]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[4]\" name=\"answer[1]\" value=\"4\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">Neredeyse hi\u00e7 yok - pek \u00e7ok \u015feyin \u00f6rt\u00fcl\u00fc veya sahnelenmi\u015f oldu\u011funa inan\u0131yorum<\/span><\/label><\/div><\/li><\/ul><\/div><div class=\"clearfix\"><\/div><\/div><div class=\"basic-vote\"><a href=\"#\" class=\"button basic-vote-button\" role=\"button\" style=\"background:#027bb8; border:0px; border-style: solid; border-color:#1636f0; border-radius:5px; padding:10px 10px; color:#ffffff; font-size:14px; font-weight:normal;\">Oylama<\/a><\/div><input type=\"hidden\" name=\"trp-form-language\" value=\"tr\"\/><\/form><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<hr \/>\n<h3>Sisteme y\u00fck getiren istisnalar<\/h3>\n<p>Elbette uluslararas\u0131 hukuk istisnalar\u0131 da tan\u0131maktad\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemlisi <strong>Me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131<\/strong>. E\u011fer bir devlet sald\u0131r\u0131ya u\u011frarsa, kendini savunabilir. Bar\u0131\u015f\u0131 koruma ya da \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nleme gibi Birle\u015fmi\u015f Milletler'den yetki alan askeri tedbirler de vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stisnalar\u0131n geni\u015fletildi\u011fi veya yeniden yorumland\u0131\u011f\u0131 durumlarda sorunlu hale gelir. \u00d6rne\u011fin insani m\u00fcdahaleler \u00e7o\u011fu zaman ahlaki a\u00e7\u0131dan ikna edici bir \u015fekilde gerek\u00e7elendirilir, ancak yasal olarak gri bir alandad\u0131r. Bu t\u00fcr istisnalar a\u00e7\u0131k yetkiler olmaks\u0131z\u0131n ne kadar s\u0131k uygulan\u0131rsa, uluslararas\u0131 hukukun karakteri de o kadar de\u011fi\u015fir: bir kurallar dizisinden bir arg\u00fcmanlar alet kutusuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<h3>Birle\u015fmi\u015f Milletler'in yasal bir referans noktas\u0131 olarak rol\u00fc<\/h3>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler uluslararas\u0131 hukukta her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeten bir akt\u00f6r de\u011fildir, ancak merkezi bir referans noktas\u0131d\u0131r. Kurallar\u0131n form\u00fcle edilebilece\u011fi, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131labilece\u011fi ve -en az\u0131ndan k\u0131smen- yasal olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fi forumlar, prosed\u00fcrler ve kurumlar sunar. Tam da bir d\u00fcnya devleti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu t\u00fcr ortak yap\u0131lar hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bunu anlamak \u00f6nemlidir: BM uluslararas\u0131 hukukun yerini almaz, onu yap\u0131land\u0131r\u0131r. Me\u015fruiyetin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi\u011fi bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015ftururlar. Askeri \u00f6nlemler BM yetkileri kapsam\u0131ndaysa, uluslararas\u0131 hukuk taraf\u0131ndan daha iyi korunduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr - ille de ahlaki olarak \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, resmi olarak me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n<h3>Zorlay\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc olmayan mahkemeler<\/h3>\n<p>Uluslararas\u0131 hukuk, Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 veya Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi gibi uluslararas\u0131 mahkemeleri de i\u00e7erir. Bu kurumlar uluslararas\u0131 hukukun yorumlanmas\u0131nda ve daha da geli\u015ftirilmesinde \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Bununla birlikte, etkileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devletlerin yarg\u0131 yetkilerini tan\u0131y\u0131p tan\u0131mamalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Burada da temel mant\u0131k netle\u015fmektedir: hukuk, bir kurumun salt varl\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, kabul edilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Bir mahkeme karar verebilir - ancak tan\u0131nma olmadan karar siyasi olarak kal\u0131r, pratikte etkili olmas\u0131 gerekmez.<\/p>\n<h3>Neden her \u015fey yine de i\u015fe yar\u0131yor - \u00e7o\u011fu zaman<\/h3>\n<p>Bu zay\u0131fl\u0131klar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, me\u015fru bir soru ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Neden birileri uluslararas\u0131 hukuka uyuyor? Cevap gayet a\u00e7\u0131k: \u00c7\u00fcnk\u00fc alternatifi daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Devletler, kurallardan ve anla\u015fmalardan tamamen ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir alan\u0131n, kusurlu bir kurallar dizisinden daha az g\u00fcvenli, daha pahal\u0131 ve uzun vadede daha tehlikeli oldu\u011funu bilirler.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 hukuk m\u00fckemmel oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, beklentileri istikrara kavu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in i\u015fe yarar. Asgari d\u00fczeyde bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik yarat\u0131r. Ve ihlal edildi\u011fi durumlarda bile, ihlal genellikle a\u00e7\u0131klama gerektirir. Sadece bu gerek\u00e7e ihtiyac\u0131 bile kurallar\u0131n hala i\u015fledi\u011finin bir i\u015faretidir.<\/p>\n<p>Bu fikir, daha sonra ele alaca\u011f\u0131m\u0131z konunun merkezinde yer al\u0131r: uluslararas\u0131 hukuk ahlaki \u00f6fke ile de\u011fil, kendi kendine ba\u011fl\u0131l\u0131k ve tan\u0131nabilirlik ile geli\u015fir. Devletler kurallar\u0131 sadece retorik bir ara\u00e7 olarak kullanmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 anda, bu kurallar d\u00fczenleyici g\u00fc\u00e7lerini kaybederler.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tam da bu noktada s\u00f6zde \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczenine\u201c ge\u00e7i\u015f heyecan verici ve sorunlu hale gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hangi kurallar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu ve bunlar\u0131 kimin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 art\u0131k net de\u011filse, vurgu hukuktan yoruma kayar. Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde bunun somut olarak ne anlama geldi\u011fine ad\u0131m ad\u0131m bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-4283 size-large\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-UNO.jpg\" alt=\"New York&#039;taki BM binas\u0131\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-UNO.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-UNO-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-UNO-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-UNO-18x12.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<h2>S\u00f6zle\u015fme hukukundan \u201ekurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczenine\u201c<\/h2>\n<p>D\u0131\u015f politika \u00fczerine eski metinleri okursan\u0131z bir \u015fey fark edersiniz: \u201eKurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c terimi uzun s\u00fcre \u00f6nemli bir rol oynamad\u0131. \u0130nsanlar antla\u015fmalardan, ittifaklardan, BM \u015eart\u0131'ndan, diplomasiden, bazen de \u201euluslararas\u0131 d\u00fczen\u201c veya \u201euluslararas\u0131 hukuk \u201ctan bahsediyordu.<\/p>\n<p>Ancak bir noktada - \u00f6zellikle son y\u0131llarda - bu terim giderek daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Ve ne kadar \u00e7ok kullan\u0131l\u0131rsa, eskiden daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde etiketlenmi\u015f olan bir \u015feyin yerine ge\u00e7iyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n<p>Bu k\u00fc\u00e7\u00fck bir dilsel farkl\u0131l\u0131k de\u011fildir. Dil siyasette asla sadece bir s\u00fcs de\u011fildir. Terimler birer ara\u00e7t\u0131r. Ve yeni bir terim aniden s\u00fcrekli kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, \u015f\u00fcpheci bir g\u00f6zle bakmaya de\u011fer: Neyin yerini al\u0131yor? Neyi de\u011fi\u015ftiriyor? Ve asl\u0131nda a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekti\u011fi halde neyi daha az a\u00e7\u0131k hale getiriyor?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c ilk ba\u015fta kula\u011fa olumlu geliyor. Kim kurallara kar\u015f\u0131 olabilir ki? Tek sorun, antla\u015fmalar\u0131n ve uluslararas\u0131 hukukun bir kayna\u011f\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, bu \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c ile hangi kurallar\u0131n kastedildi\u011finin, bunlar\u0131 kimin koydu\u011funun ve ger\u00e7ekte nas\u0131l uygulanacaklar\u0131n\u0131n genellikle belirsiz olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Bu terim ne zaman ve neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?<\/h3>\n<p>Bu terim, tarihsel olarak daha eski olan bir \u015feyin modern ambalaj\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin sadece kaba kuvvetle de\u011fil, tan\u0131nm\u0131\u015f kurallarla y\u00f6netilmesi gerekti\u011fi fikri. Uygulamada \u201ekurallara dayal\u0131\u201c terimi genellikle belirli bir antla\u015fmalar dizisine ba\u011fl\u0131 kalmadan bir d\u00fczeni savunmak istedi\u011finizde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun birka\u00e7 nedeni olabilir. Bunun bir nedeni kolayl\u0131kt\u0131r: \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fczen \u201ce ba\u015fvurmak, hangi uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu, hangi istisnalar\u0131n bulundu\u011funu, hangi yetkilerin var oldu\u011funu ve hangilerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zahmetli bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktan daha kolayd\u0131r. \u0130kinci bir neden ise daha politiktir: bu terim daha fazla manevra alan\u0131 b\u0131rakmaktad\u0131r. \u201eKurallardan\u201c bahsedenler, a\u00e7\u0131k bir metinle \u00f6l\u00e7\u00fclmek zorunda kalmadan, duruma uygun olan her \u015feyi vurgulayabilirler.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7, retorik bir kayma olarak tan\u0131mlanabilecek bir \u015feydir: Kesin kaynaklardan uzakla\u015f\u0131p, kula\u011fa ahlaki gelen kolektif bir terime do\u011fru. Bu durum tart\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131yor ama ayn\u0131 zamanda daha az netle\u015ftiriyor. Sava\u015flar\u0131n, yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n ve m\u00fcdahalelerin oldu\u011fu bir d\u00fcnyada belirsizlik zarars\u0131z bir hata de\u011fil, bir risktir.<\/p>\n<h3>\u201eKural tabanl\u0131\u201c kula\u011fa ba\u011flay\u0131c\u0131 geliyor - ancak genellikle tan\u0131ms\u0131z<\/h3>\n<p>Uluslararas\u0131 hukuk ile \u201ekurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c aras\u0131ndaki belirleyici fark, bu hukukun dayanaklanma bi\u00e7iminde yatmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 hukukun - en az\u0131ndan ideal olarak - anla\u015f\u0131labilir bir temeli vard\u0131r: anla\u015fmalar, BM \u015eart\u0131, kabul edilmi\u015f ilkeler, mahkeme kararlar\u0131, uluslararas\u0131 uygulamalar. Bunu nas\u0131l yorumlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z konusunda tart\u0131\u015fabilirsiniz, ancak neye at\u0131fta bulundu\u011funuzu biliyorsunuz.<\/p>\n<p>\u201eKurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c ile genellikle farkl\u0131d\u0131r. Bu terim nadiren a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlan\u0131r. Ne kastedildi\u011fi a\u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi kullan\u0131l\u0131r - ve bu tam da bir t\u00fcr dilsel sis alan\u0131 yaratan \u015feydir. Normal okuyucu i\u00e7in oldu\u011fu kadar g\u00fcndelik siyasi ya\u015fam i\u00e7in de \u00e7o\u011fu zaman bulan\u0131k bir hal al\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Uluslararas\u0131 hukukla m\u0131 ilgili?<\/li>\n<li>Bat\u0131 ittifak\u0131 kurallar\u0131yla m\u0131 ilgili?<\/li>\n<li>De\u011ferlerle mi ilgili?<\/li>\n<li>Ekonomik normlarla m\u0131 ilgili?<\/li>\n<li>Yoksa mesele sadece g\u00fc\u00e7l\u00fc oyuncular\u0131n tercih etti\u011fi d\u00fczenle mi ilgili?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sorun bir d\u00fczeni tan\u0131mlamak istemeniz de\u011fildir. Sorun, terimin o kadar esnek olmas\u0131d\u0131r ki, \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde her zaman uygun hale getirilebilir. Bu da kurallar\u0131n asl\u0131nda tam olarak neyle ilgili oldu\u011funu kaybetti\u011fi anlam\u0131na gelir: g\u00fcvenilirlik ve do\u011frulanabilirlik.<\/p>\n<h3>Bu kurallar\u0131 kim belirliyor?<\/h3>\n<p>\u0130\u015fte bu noktada i\u015fler ger\u00e7ekten ilgin\u00e7le\u015fiyor - ve ayn\u0131 zamanda tats\u0131zla\u015f\u0131yor. E\u011fer \u201ekurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c oldu\u011funu iddia ediyorsan\u0131z, o zaman \u015funu sorman\u0131z gerekir: Bu kurallara kim karar verdi? Nerede duruyorlar? Onlar\u0131 kim me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131? Ve bir anla\u015fmazl\u0131k durumunda neyin \u201ekural temelli\u201c oldu\u011funa kim karar veriyor?<\/p>\n<p>Klasik, antla\u015fmaya dayal\u0131 bir d\u00fczende, bu en az\u0131ndan k\u0131smen cevaplanabilir: devletler antla\u015fmalar yapar. Onlara kat\u0131l\u0131rlar ya da kat\u0131lmazlar. BM \u015eart\u0131 bir referans noktas\u0131d\u0131r. Mahkemeler ve uluslararas\u0131 kurumlar yorumlama i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturur. M\u00fckemmel de\u011fil ama en az\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Siyasi dilde s\u0131k\u00e7a kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle \u201ekurala dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninde\u201c a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi de\u011fi\u015fir: kurallar birdenbire ortak kabul g\u00f6ren normlar olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p belirli akt\u00f6rler taraf\u0131ndan form\u00fcle edilen ve uygulanan bir dizi beklenti haline gelir. Bu da h\u0131zla z\u0131mni bir hiyerar\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir: Baz\u0131lar\u0131 neyin \u201ekurala dayal\u0131\u201c oldu\u011funu tan\u0131mlar ve di\u011ferlerinin de buna uymas\u0131 beklenir.<\/p>\n<p>Bu temel bir farkt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurallar art\u0131k ortakla\u015fa kararla\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131p fiilen tek bir taraf\u00e7a yorumlan\u0131p belirlendi\u011finde, hukuk yeniden siyasete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ve uluslararas\u0131 arenada siyaset, \u00e7o\u011fu zaman kibar bir ambalaj i\u00e7inde basit\u00e7e g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n<h3>Hukuk ve anlat\u0131 aras\u0131ndaki fark<\/h3>\n<p>Bu noktada net bir ayr\u0131m yapmakta fayda var: hukuk test edilebilen bir \u015feydir. Bir anlat\u0131 ise inan\u0131lmas\u0131 gereken bir \u015feydir. \u0130kisi \u00f6rt\u00fc\u015febilir, ancak ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n<p>Birisi dedi\u011finde: <em>\u201eBu uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r\u201c<\/em>, hangi standard\u0131n ihlal edildi\u011fini - en az\u0131ndan teorik olarak - kontrol edebilirsiniz. Bir istisnan\u0131n ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fabilirsiniz. Kaynaklar\u0131n ad\u0131n\u0131 verebilirsiniz. Bu zahmetli bir i\u015ftir ancak rasyonel olarak do\u011frulanabilir.<\/p>\n<p>Birisi dedi\u011finde: <em>\u201eBu, kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczenini ihlal ediyor\u201c<\/em>, kula\u011fa benzer gelse de genellikle \u00e7ok daha az somuttur. Hemen ahlaki bask\u0131 ile yank\u0131 bulur: Ayn\u0131 fikirde olmayan herkes h\u0131zla kural \u00e7i\u011fneyen, sorun \u00e7\u0131karan ve hatta d\u00fczen d\u00fc\u015fman\u0131 olarak etiketlenir. Ancak hangi kural\u0131n \u00e7i\u011fnendi\u011fi genellikle bir muamma olarak kal\u0131r. Tehlikeli olan da tam olarak budur: gerek\u00e7enin mu\u011flak oldu\u011fu durumlarda, neredeyse her \u015feyi hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu noktada pek \u00e7ok tart\u0131\u015fman\u0131n alt\u00fcst oldu\u011fu b\u00f6lge ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsanlar k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, siyasi ger\u00e7eklikte dil genellikle hukuktan daha h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in. Ve spesifik yasal durumu a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015fmadan \u201ed\u00fczen \u201ce ba\u015fvurmak uygun oldu\u011fu i\u00e7in.<\/p>\n<h3>Yorumun egemenli\u011fi sorunu<\/h3>\n<p>Yorumlay\u0131c\u0131 egemenlik, terimleri kontrol edenin genellikle tart\u0131\u015fmay\u0131 da kontrol etti\u011fi anlam\u0131na gelir. \u201eKurala dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c ahlaki bir \u015fifre haline geldi\u011finde, bir akt\u00f6r\u00fcn art\u0131k sadece eylemde bulunmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda eylemlerinin bir de\u011ferlendirmesini de sundu\u011fu bir durum ortaya \u00e7\u0131kar. Bu, siyasi ileti\u015fimin ne kadar s\u0131kl\u0131kla b\u00f6yle hissettirdi\u011finde g\u00f6r\u00fclebilir: eylem \u00f6nce yasal olarak kategorize edilmez, ancak hemen ahlaki olarak \u00e7er\u00e7evelenir. Eylem \u201egereklidir\u201c, \u201ealternatifsizdir\u201c, \u201e\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc korumak i\u00e7indir\u201c, \u201ed\u00fczeni korumak i\u00e7indir\u201c. Soru soran herkes hemen saf ya da \u015f\u00fcpheli olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Oysa istikrarl\u0131 bir d\u00fczenin temelinde tam da bu sorgulama yatar: Hangi kurallar? Hangi yasal dayanak? Hangi sorumluluk? Herkes bu \u015fekilde davran\u0131rsa ne gibi sonu\u00e7lar do\u011far? Bu sorular y\u0131k\u0131c\u0131 de\u011fil, geleneksel olarak daha \u00f6nce sorumlu inceleme olarak anla\u015f\u0131lan \u015feylerdir.<\/p>\n<p>Bununla birlikte, yorumlay\u0131c\u0131 egemenlik yasal a\u00e7\u0131kl\u0131ktan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hale geldi\u011finde, standart de\u011fi\u015fir: o zaman bir \u015feyin yasal olarak temiz olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ileti\u015fimsel olarak \u201euyumlu\u201c olarak sat\u0131l\u0131p sat\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Ve e\u011fer bir d\u00fczenleme do\u011frulanmak yerine sadece sat\u0131labiliyorsa, o zaman k\u00f6t\u00fc bir durumdad\u0131r.<\/p>\n<h3>Bu de\u011fi\u015fim neden bu kadar \u00f6nemli?<\/h3>\n<p>Antla\u015fma hukukundan \u201ekurallara dayal\u0131\u201c retori\u011fe ge\u00e7i\u015fin kolayca hafife al\u0131nabilecek bir yan etkisi vard\u0131r: di\u011fer devletlerin \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerini de\u011fi\u015ftirir. Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde sadece ne s\u00f6ylendi\u011fi de\u011fil, ger\u00e7ekte ne oldu\u011fu da \u00e7ok yak\u0131ndan g\u00f6zlemlenir.<\/p>\n<p>E\u011fer bir devlet ya da ittifak kurallar hakk\u0131nda konu\u015fur ama bu kurallar\u0131 duruma g\u00f6re yorumlarsa, di\u011ferleri de \u00f6\u011frenir: Kurallar esnektir. Ya da daha sert bir \u015fekilde ifade etmek gerekirse: kurallar, g\u00fc\u00e7l\u00fclerin onlardan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u015feylerdir. Ve e\u011fer ders buysa, bir domino etkisi yarat\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman herkesin de daha esnek olmas\u0131, anlat\u0131lar olu\u015fturmas\u0131, yasal gri alanlar\u0131 kullanmas\u0131 rasyonel hale gelir.<\/p>\n<p>Bu \u015fekilde bir d\u00fczen aniden \u00e7\u00f6kmez, ancak yava\u015f yava\u015f y\u0131pran\u0131r. Kenarlar\u0131n\u0131 kaybeder. \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fini kaybeder. Ve bir noktada, hala d\u00fczen diline sahip olman\u0131za ra\u011fmen, bunun arkas\u0131nda giderek daha az \u00f6z oldu\u011funu fark edersiniz.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcm temelde bir k\u00f6pr\u00fcyd\u00fc: d\u00fczenin s\u00f6zle\u015fmeler ve prosed\u00fcrler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fturuldu\u011fu \u015feklindeki eski fikirden, \u201ekurallar\u0131n\u201c genellikle do\u011frulanabilir bir temelden ziyade bir iddia oldu\u011fu modern bir dile do\u011fru.<\/p>\n<h3>H\u0131rs ve ger\u00e7eklik aras\u0131ndaki BM<\/h3>\n<p>BM \u015eart\u0131'n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden 80 y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kan tablo i\u00e7 karart\u0131c\u0131: Birle\u015fmi\u015f Milletler'in New York'taki genel merkezindeki hava bir kutlama de\u011fil, endi\u015fe havas\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fine ve hukukun g\u00fcc\u00fcne dayanan \u00e7ok tarafl\u0131 d\u00fczen b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 alt\u0131nda. Ba\u011flay\u0131c\u0131 kurallar yerine orman kanunu giderek daha fazla hakim olmaktad\u0131r. Bu durum \u00f6zellikle veto yetkilerinin birbirini engelledi\u011fi ve merkezi kararlar\u0131n al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 BM G\u00fcvenlik Konseyi'nde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu kriz, sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6ncelikle yoksul \u00fclkeleri etkileyen b\u00fcy\u00fck mali kesintilerle daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fiyor. Yine de BM vazge\u00e7ilmez bir yer olmaya devam ediyor - t\u00fcm d\u00fcnya devletlerinin bir araya gelmeye devam etti\u011fi tek yer.<\/p>\n<p>Bu durum a\u015fa\u011f\u0131daki videoda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak analiz edilmektedir. Viyana \u00dcniversitesi'nden uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 Stephan Wittich ile yap\u0131lan r\u00f6portajda, siyasi blokajlara ve mali zay\u0131flamaya ra\u011fmen Birle\u015fmi\u015f Milletler'in neden g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuluyor. Video, g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131 ile yasal d\u00fczen aras\u0131ndaki gerilimlere \u0131\u015f\u0131k tutuyor, veto g\u00fc\u00e7lerinin rol\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131yor ve BM'nin \u00f6zellikle kriz zamanlar\u0131nda m\u00fckemmel bir kurum olarak de\u011fil ama k\u00fcresel toplumun son ortak platformu olarak neden de\u011ferini korudu\u011funu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde anlat\u0131yor.<\/p>\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_vPAzBXvwoug\"><div id=\"lyte_vPAzBXvwoug\" data-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FvPAzBXvwoug%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/vPAzBXvwoug\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FvPAzBXvwoug%2F0.jpg\" alt=\"YouTube video k\u00fc\u00e7\u00fck resmi\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Bu videoyu YouTube'da izleyin<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><\/div><br \/>\nBM bask\u0131 alt\u0131nda - D\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve insan haklar\u0131 i\u00e7in 80 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma | <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@ORFPodcast\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">ORF Podcast<\/a><\/p>\n<h3>Anlat\u0131lar kurallar\u0131n yerini nas\u0131l al\u0131r?<\/h3>\n<p>S\u00f6zde kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeniyle ilgilenen herkes ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ba\u015fka bir konuyla kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r: propaganda. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201ekurallar\u201c, \u201ede\u011ferler\u201c ya da \u201ed\u00fczen\u201c gibi terimler ne kadar mu\u011flak kullan\u0131l\u0131rsa, yorumlama ve anlat\u0131n\u0131n \u00f6nemi de o kadar artar.<\/p>\n<p>Makale <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/propaganda-tari%cc%87hi%cc%87-yoentemleri%cc%87-modern-formlar-ve-bunlarin-nasil-taninacagi\/\"><em><strong>\u201ePropaganda: tarihi, y\u00f6ntemleri, modern bi\u00e7imleri ve bunlar\u0131n nas\u0131l tan\u0131naca\u011f\u0131\u201c<\/strong><\/em><\/a> bu t\u00fcr anlat\u0131lar\u0131n nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funu, neden i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve karma\u015f\u0131k siyasi meselelerde neden bu kadar etkili oldu\u011funu g\u00f6steriyor. A\u00e7\u0131k bir yasal gerek\u00e7e sunmadan eylemleri me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in dilin, tekrar\u0131n ve ahlaki \u00e7er\u00e7evelemenin nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Uluslararas\u0131 hukukla ilgili makaleyi okuyan herkes burada hukuk, g\u00fc\u00e7 ve kamuoyu alg\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki eksik ba\u011flant\u0131y\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n<h2>G\u00f6revden almalar, ka\u00e7amaklar ve giderek artan g\u00fcven kayb\u0131<\/h2>\n<p>Kamuoyundaki tart\u0131\u015fmalarda \u00f6nemli bir fark genellikle g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir: Uluslararas\u0131 d\u00fczen nadiren kurallar ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015fekilde \u00e7i\u011fnendi\u011fi i\u00e7in bozulur. \u00c7ok daha s\u0131k olarak, daha incelikli bir \u015fey olur. Kurallar iptal edilir, baltalan\u0131r ya da basit\u00e7e atlat\u0131l\u0131r. Bu daha az dramatik g\u00f6r\u00fcnse de uzun vadede daha y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun nedeni, kurallar\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ihlal edilmesinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, savunmas\u0131z ve a\u00e7\u0131klamaya muhta\u00e7 olmas\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan bir iptal ya da atlatma, d\u00fczenin ruhunu zedelese de resmi olarak do\u011fru g\u00f6r\u00fcnebilir. Uluslararas\u0131 ili\u015fkileri giderek daha fazla karakterize eden g\u00fcven kayb\u0131 tam da bu noktada ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>Uluslararas\u0131 anla\u015fmalardan \u00e7ekilme<\/h3>\n<p>Son y\u0131llarda giderek daha fazla say\u0131da devlet - \u00f6zellikle de Bat\u0131l\u0131 devletler - uluslararas\u0131 anla\u015fmalardan \u00e7ekilmi\u015f ya da bunlar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini etkin bir \u015fekilde k\u0131s\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Silahs\u0131zlanma anla\u015fmalar\u0131, silah kontrol anla\u015fmalar\u0131, uluslararas\u0131 yarg\u0131 yetkileri ve \u00e7ok tarafl\u0131 anla\u015fmalar iptal edildi, ask\u0131ya al\u0131nd\u0131 veya kas\u0131tl\u0131 olarak zay\u0131flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Buna genellikle resmi olarak izin verilir. Antla\u015fmalar iptal h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7erir. Devletlerin geri \u00e7ekilmesine izin verilir. Sorun fesih eyleminin kendisinde de\u011fil, birikim ve y\u00f6nelimde yatmaktad\u0131r. D\u00fczenin temel direkleri yava\u015f yava\u015f ortadan kalkarsa, sonunda geriye kalan \u015fey resmi egemenliktir, ancak giderek daha az ortak yap\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in bu a\u00e7\u0131k bir sinyaldir: ba\u011fl\u0131l\u0131k iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar \u00e7ekilebilir. Zay\u0131f olanlar ise kurallar\u0131n hala ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131n\u0131 ummak zorundad\u0131r.<\/p>\n<h3>A\u00e7\u0131k y\u00fczle\u015fme yerine dolamba\u00e7l\u0131 yollara ba\u015fvurma<\/h3>\n<p>A\u00e7\u0131k\u00e7a i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmalardan daha da sorunlu olan, mevcut kurallar\u0131n sistematik olarak \u00e7i\u011fnenmesidir. A\u00e7\u0131k\u00e7a \u201eArt\u0131k bu kurallara uymuyoruz\u201c demek yerine, yeni gerek\u00e7eler \u00fcretilmekte, istisnalar geni\u015fletilmekte veya mevcut standartlar yeniden yorumlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu genellikle teknik, yasal a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k ve yabanc\u0131lar i\u00e7in anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor bir konudur. \u201e\u00d6nleyici me\u015fru m\u00fcdafaa\u201c, \u201egeni\u015fletilmi\u015f g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131\u201c ya da \u201eyeni tehdit durumlar\u0131\u201c gibi terimler, eski s\u0131n\u0131rlar\u0131 resmi olarak ortadan kald\u0131rmadan de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 ayn\u0131d\u0131r: kural ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kal\u0131r ama ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder. Ve bir d\u00fczen i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir k\u0131r\u0131lmadan daha tehlikeli olan da tam olarak budur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu onun y\u00f6nelimini zay\u0131flat\u0131r.<\/p>\n<h3>Prosed\u00fcrler \u00f6nemsiz bir mesele haline geldi\u011finde<\/h3>\n<p>Prosed\u00fcrler klasik d\u00fczenin merkezi bir unsuruydu. Kararlar kendili\u011finden de\u011fil, a\u00e7\u0131k s\u00fcre\u00e7ler dahilinde al\u0131nmal\u0131yd\u0131. Yetkiler, isti\u015fareler, oylamalar - t\u00fcm bunlar g\u00fcc\u00fcn keyfi olarak kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelikti.<\/p>\n<p>Ancak uygulamada bu t\u00fcr prosed\u00fcrler giderek daha fazla g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir. Yava\u015f, engelleyici ya da siyasi a\u00e7\u0131dan uygulanamaz olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar. Bunun yerine, \u201ehareket kabiliyetini korumak\u201c gerekti\u011fi savunulmaktad\u0131r. Bu kula\u011fa makul gelse de \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc de\u011fi\u015ftirmektedir: odak noktas\u0131 art\u0131k yasall\u0131k de\u011fil, h\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Uzun vadede bu tehlikeli bir mant\u0131\u011fa yol a\u00e7ar. Prosed\u00fcrler sadece istenen sonucu verdi\u011finde kullan\u0131l\u0131rsa, me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flevlerini kaybederler. O zaman art\u0131k koruyucu bir mekanizma de\u011fil, bir arka plan olurlar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-4284 size-large\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-kuendigung.jpg\" alt=\"S\u00f6zle\u015fmelerin iptali ve feshi\" width=\"1024\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-kuendigung.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-kuendigung-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-kuendigung-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/voelkerrecht-weltordnung-kuendigung-18x12.jpg 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<h3>Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvenin erozyona u\u011framas\u0131<\/h3>\n<p>Uluslararas\u0131 d\u00fczen ancak devletler taahh\u00fctlerin belirli bir dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu varsayabilirlerse i\u015fler. G\u00fcven sempati yoluyla de\u011fil, tekrarlanabilirlik yoluyla yarat\u0131l\u0131r. G\u00fcvenilir \u015fekilde davrananlar, rakipleri i\u00e7in bile \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir hale gelirler.<\/p>\n<p>\u0130ptaller, dolanmalar ve esnek yorumlamalarla zedelenen tam da bu g\u00fcvendir. Hemen de\u011fil ama k\u00fcm\u00fclatif olarak. Her bir ad\u0131m a\u00e7\u0131klanabilir olabilir. Ancak genel sonu\u00e7, hi\u00e7 kimsenin kurallar\u0131n yar\u0131n da ge\u00e7erli olup olmayaca\u011f\u0131ndan emin olamad\u0131\u011f\u0131 bir iklimdir.<\/p>\n<p>Bu durum \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ya da zay\u0131f devletler i\u00e7in sorun te\u015fkil etmektedir. Kurallara g\u00fc\u00e7ten daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Merkezi oyuncular\u0131n bile giderek d\u00fczenden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 deneyimlediklerinde, genellikle sadece uyum sa\u011flamak ya da istifa etmek aras\u0131nda se\u00e7im yapabilirler.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 politika basit ama genellikle g\u00f6z ard\u0131 edilen bir mant\u0131k izler: davran\u0131\u015flar kopyalan\u0131r. Ahlaki olarak de\u011ferlendirilmez ama i\u015flevsel olarak analiz edilir. Devletler ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu \u00e7ok yak\u0131ndan g\u00f6zlemler.<\/p>\n<p>\u0130ptaller sonu\u00e7suz kal\u0131rsa, daha cazip hale gelirler. Kurallar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesine m\u00fcsamaha g\u00f6sterilirse, bu bir se\u00e7enek haline gelir. Bu da d\u00fczeni aniden de\u011fil, kademeli olarak \u00e7\u00f6zen bir taklit etkisi yarat\u0131r.<\/p>\n<p>Tehlikeli olan \u015fey \u015fu: Kimsenin kas\u0131tl\u0131 olarak d\u00fczeni y\u0131kmas\u0131 gerekmiyor. Giderek daha fazla akt\u00f6r\u00fcn rasyonel davranmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda retorik olarak ayn\u0131 kurallara ba\u015fvurmas\u0131 yeterlidir. Sonunda geriye sadece dilde var olan bir d\u00fczen kal\u0131r.<\/p>\n<h3>Bir maliyet fakt\u00f6r\u00fc olarak sipari\u015f<\/h3>\n<p>Burada bir ba\u015fka husus daha rol oynamaktad\u0131r: kurallar\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. Manevra alan\u0131, zaman ve bazen de siyasi n\u00fcfuza mal olurlar. Herkes bu maliyetlere katland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece d\u00fczen faydal\u0131 olacakt\u0131r. Ancak, baz\u0131 oyuncular bu maliyetlerden ka\u00e7\u0131nmaya ba\u015flar ba\u015flamaz, di\u011ferleri bask\u0131 alt\u0131na girer.<\/p>\n<p>Ba\u015fkalar\u0131 art\u0131k bunu yapm\u0131yorsa biz neden kendimizi k\u0131s\u0131tlayal\u0131m? Bu soru insani ve siyasi a\u00e7\u0131dan son derece etkili bir sorudur. Kendini k\u0131s\u0131tlaman\u0131n art\u0131k bir g\u00fc\u00e7 olarak de\u011fil, bir dezavantaj olarak alg\u0131lanmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n<p>Bu, d\u00fczenin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 alt\u00fcst eder. Eskiden istikrar yaratan \u015fey aniden naif g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015fte tam da bu noktada g\u00fc\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015flar - sald\u0131rganl\u0131ktan de\u011fil, uyumdan.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla bu b\u00f6l\u00fcm erozyonun yap\u0131sal d\u00fczeyini g\u00f6stermektedir. Burada odak noktas\u0131 tek tek askeri operasyonlar de\u011fil, bunlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ortamd\u0131r. \u0130ptaller, ka\u00e7amaklar ve azalan g\u00fcven, tam da bir sonraki ad\u0131mda \u00f6zel olarak ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z geli\u015fmelere zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc kurallar ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirirse, askeri g\u00fcc\u00fcn bir kez daha normal bir ara\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sadece bir zaman meselesidir. Kurallar\u0131n ihlali olarak de\u011fil, pragmatik bir se\u00e7enek olarak. \u0130\u015fte tam da bu noktada bir sonraki b\u00f6l\u00fcm devreye giriyor - teorinin prati\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yer.<\/p>\n<h2>A\u00e7\u0131k yetkiler olmaks\u0131z\u0131n askeri eylemler<\/h2>\n<p>\u015eimdiye kadar kavramlardan, ilkelerden ve de\u011fi\u015fimlerden bahsettik. Ancak en ge\u00e7 bu noktada, konu art\u0131k soyut olarak ele al\u0131namaz. Ne de olsa uluslararas\u0131 bir d\u00fczen kendini pazar konu\u015fmalar\u0131nda de\u011fil, somut eylemlerde g\u00f6sterir. Kurallar\u0131n ger\u00e7ekte ne kadar ciddiye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tam da askeri g\u00fcc\u00fcn kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Bu, a\u00e7\u0131k\u00e7a bireysel \u00e7at\u0131\u015fmalara ili\u015fkin ahlaki yarg\u0131larla ilgili de\u011fildir. Su\u00e7lular\u0131 isimlendirmek ya da basit cevaplar vermekle de ilgili de\u011fildir. \u00d6nemli olan ba\u015fka bir \u015fey var: hangi standartlar uygulan\u0131yor ve bu standartlar herkes i\u00e7in e\u015fit mi?<\/p>\n<p>Son y\u0131llarda, a\u00e7\u0131k\u00e7a bir Birle\u015fmi\u015f Milletler yetkisi kapsam\u0131nda olmayan askeri eylemlerde bir art\u0131\u015f olmu\u015ftur. Bunlar aras\u0131nda hava sald\u0131r\u0131lar\u0131, hedefli sald\u0131r\u0131lar, \u00f6rt\u00fcl\u00fc operasyonlar ya da yabanc\u0131 topraklarda a\u00e7\u0131k askeri varl\u0131klar yer almaktad\u0131r - genellikle g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ya da belirli de\u011ferlerin korunmas\u0131 ile gerek\u00e7elendirilmektedir.<\/p>\n<p>Suriye'deki operasyonlar ya da daha yak\u0131n zamanda Venezuela ile ba\u011flant\u0131l\u0131 eylemler gibi \u00f6rnekler tekrar eden bir model g\u00f6stermektedir: yasal dayanak belirsiz kalmakta, k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imde sunulmakta ya da tamamen g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir. Bunun yerine siyasi gerek\u00e7eler \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Ard\u0131ndan \u201eba\u015fka se\u00e7enek olmad\u0131\u011f\u0131\u201c, \u201etepki vermek zorunda oldu\u011fumuz\u201c, \u201e\u00f6nleyici\u201c ya da \u201eistikrar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda\u201c hareket etti\u011fimiz s\u00f6ylenir.<\/p>\n<p>Sorun devletlerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak istemesi de\u011fil. Her zaman korurlar. Sorun, yasal \u00e7er\u00e7evenin giderek daha fazla ikincil ya da uygun olmad\u0131\u011f\u0131nda ileti\u015fimle de\u011fi\u015ftirilebilecek bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fclmesinde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>Temel \u00e7eli\u015fki: kural talep etmek, kurallar\u0131 atlatmak<\/h3>\n<p>\u0130\u015fte bu noktada s\u00f6zde kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeninin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkisi \u00f6zellikle belirginle\u015fiyor. Bir yandan di\u011fer devletlerden \u0131srarla uluslararas\u0131 kurallara uymalar\u0131 talep ediliyor. S\u0131n\u0131r ihlalleri, askeri t\u0131rman\u0131\u015flar ya da anla\u015fmalar\u0131n ihlali sert bir \u015fekilde ele\u015ftiriliyor - \u00e7o\u011fu zaman da hakl\u0131 olarak. \u00d6te yandan, \u00fclkenin kendi askeri eylemleri \u00f6zel durumlar olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Tart\u0131\u015fma genellikle ayn\u0131 mant\u0131\u011f\u0131 izler: kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnemek, kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnemek olarak de\u011fil, bir istisna, bir gereklilik veya \u00f6zel bir sorumluluk olarak etiketlenir. Retorik olarak d\u00fczenin taraf\u0131nda kal\u0131nmakta, ancak pratikte d\u00fczenin temel ilkeleri g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir.<\/p>\n<p>Bu durum d\u00fczen a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece sorunludur. Ne de olsa kurallar \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, i\u015fler rahats\u0131z edici bir hal ald\u0131\u011f\u0131nda uyulduklar\u0131 i\u00e7in ya\u015farlar. Ba\u015fkalar\u0131ndan sadece kural talep ederseniz, a\u00e7\u0131k bir sinyal g\u00f6ndermi\u015f olursunuz: bu kurallar m\u00fczakere edilebilir - en az\u0131ndan yeterli g\u00fcce sahip olanlar i\u00e7in.<\/p>\n<h3>M\u00fcfetti\u015fi kim kontrol ediyor?<\/h3>\n<p>Klasik bir hukuk sisteminde bu soru net bir \u015fekilde yan\u0131tlan\u0131r. G\u00fc\u00e7 kontrol edilir, kararlar do\u011frulanabilir, prosed\u00fcrler \u015feffaft\u0131r. Uluslararas\u0131 alanda bu daha zordur, ancak temelde imkans\u0131z de\u011fildir. BM yetkileri, uluslararas\u0131 mahkemeler ve \u00e7ok tarafl\u0131 oylamalar tam da bu ama\u00e7 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r: g\u00fcc\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in de\u011fil, kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in.<\/p>\n<p>Ancak, bu prosed\u00fcrler olmaks\u0131z\u0131n askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131l\u0131rsa, bir bo\u015fluk yarat\u0131lm\u0131\u015f olur. O zaman bir konu\u015fland\u0131rman\u0131n hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na kim karar verir? S\u0131n\u0131rlar a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sonu\u00e7lar\u0131 kim belirler? Ve hepsinden \u00f6nemlisi: bu sonu\u00e7lar\u0131 kim uygulayacakt\u0131r?<\/p>\n<p>Pratikte cevap genellikle: hi\u00e7 kimse. Daha do\u011frusu yeterli g\u00fcce sahip hi\u00e7 kimse. \u0130\u015fte tam da bu noktada d\u00fczen, hukuktan ziyade g\u00fc\u00e7 dengesine dayanan bir sisteme do\u011fru kayar.<\/p>\n<h3>Bu t\u00fcr eylemlerin uluslararas\u0131 sinyal etkisi<\/h3>\n<p>Uluslararas\u0131 politika \u00f6\u011frenen bir sistemdir. Devletler birbirlerini \u00e7ok yak\u0131ndan g\u00f6zlemlerler. Sadece resmi a\u00e7\u0131klamalar de\u011fil, her \u015feyden \u00f6nce fiili eylemler. A\u00e7\u0131k bir yasal dayana\u011f\u0131 olmayan askeri eylemlerin hi\u00e7bir sonucu olmazsa, bir emsal olu\u015fturulur.<\/p>\n<p>Di\u011fer \u00fclkeler bundan kendi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u0130lle de k\u00f6t\u00fc niyetle de\u011fil, rasyonalite ile. E\u011fer kurallar esnek bir \u015fekilde yorumlanabiliyorsa, zorunluluklar iste\u011fe ba\u011fl\u0131ysa, e\u011fer kudret etkin bir \u015fekilde do\u011frunun yerini al\u0131yorsa, o zaman ilgili herkesin oyunun bu kurallar\u0131n\u0131 benimsemesi mant\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunu yapmazsan\u0131z, dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015fme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Yava\u015f yava\u015f yeni bir normallik ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: odak noktas\u0131 art\u0131k \u201eNeye izin verilir?\u201c de\u011fil, \u201eNeye ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6sterilir?\u201c. Ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc, d\u00fczenin istikrarl\u0131 bir temeli de\u011fil, g\u00fc\u00e7 dengesine g\u00f6re de\u011fi\u015fen k\u0131sa vadeli bir durumdur.<\/p>\n<h3>G\u00fcvenilirli\u011fe uzun vadede verilen zarar<\/h3>\n<p>G\u00fcven kayb\u0131 \u00f6zellikle sorunludur. Bir d\u00fczen, merkezi akt\u00f6rlerinin g\u00fcvenilir olarak alg\u0131lanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fcvenilirlik ahlaki \u00e7a\u011fr\u0131larla de\u011fil, tutarl\u0131l\u0131kla sa\u011flan\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131na \u00f6\u011f\u00fct verenlerin kendileri de \u00f6zel bir dikkatle hareket etmelidir.<\/p>\n<p>Ancak, kurallar\u0131n duruma g\u00f6re uyguland\u0131\u011f\u0131 izlenimi yarat\u0131l\u0131rsa, di\u011fer devletlere y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc ele\u015ftiri a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder. \u0130\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru olabilir, ancak se\u00e7ici bir etkisi vard\u0131r. Ve se\u00e7icilik her t\u00fcrl\u00fc d\u00fczenleyici sistemin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131 arg\u00fcmanlar\u0131 davet eder:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201eSen de ayn\u0131 \u015fekilde yap\u0131yorsun.\u201c<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Sonu\u00e7, s\u00fcr\u00fcnen bir erozyondur. Y\u00fcksek sesle de\u011fil, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir \u015fekilde de\u011fil, ama yava\u015f yava\u015f. D\u00fczen dili varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, ancak \u00f6z\u00fc a\u015f\u0131n\u0131yor. Sonu\u00e7, pek \u00e7ok insan\u0131n hala kurallardan bahsetti\u011fi ama onlara uymaya giderek daha az istekli oldu\u011fu bir d\u00fcnya.<\/p>\n<h3>Bu neden marjinal bir mesele de\u011fil?<\/h3>\n<p>Bu geli\u015fmeleri normal g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131 olarak g\u00f6rmemek cazip gelebilir. Devletler her zaman bu \u015fekilde hareket etmi\u015flerdir. Ancak bu yetersiz kal\u0131r. Aradaki en \u00f6nemli fark, bug\u00fcn resmi olarak tam da bu davran\u0131\u015f\u0131n \u00fcstesinden gelmek isteyen bir d\u00fczende ya\u015f\u0131yor olmam\u0131zda yatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Askeri g\u00fc\u00e7, net bir yasal \u00e7er\u00e7eve olmaks\u0131z\u0131n yeniden kabul g\u00f6ren bir ara\u00e7 haline gelirse, bu sadece bir n\u00fcksetme de\u011fil, yap\u0131sal bir sorundur. Bu durum m\u00fcnferit \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 de\u011fil, kurallar\u0131n evrensel olarak uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki temel varsay\u0131m\u0131 etkiler.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte tam da bu noktada, bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde ele alaca\u011f\u0131m\u0131z rahats\u0131z edici soru ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Bu gelecek i\u00e7in ne anlama geliyor? H\u00e2l\u00e2 kurallara dayal\u0131 bir d\u00fczende mi ya\u015f\u0131yoruz yoksa \u00e7oktan sadece kurallar\u0131n dilini kullanan bir iktidar d\u00fczenine geri mi d\u00f6nd\u00fck?<\/p>\n<h3>Prof Glenn Diesen ve Prof Jeffrey Sachs: Bir uyar\u0131 sinyali olarak Venezuela<\/h3>\n<p>Glenn Diesen yeni bir videoda ABD'li ekonomist Jeffrey Sachs ile Venezuela'daki son geli\u015fmeleri tart\u0131\u015f\u0131yor. Konu\u015fma, ABD'nin askeri eylemleri ve Devlet Ba\u015fkan\u0131 Nicol\u00e1s Maduro'nun ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili haberlere odaklan\u0131yor.<\/p>\n<p>Sachs bu olaylar\u0131, uluslararas\u0131 yasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n giderek daha fazla g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi tehlikeli bir geli\u015fmenin par\u00e7as\u0131 olarak a\u00e7\u0131k\u00e7a kategorize etmektedir. \u0130kili birlikte, bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerin uluslararas\u0131 d\u00fczen \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 sinyal etkisini ve hukukun tekrarlanan ihlallerinin uzun vadede k\u00fcresel g\u00fcvenlik sistemine neden zarar verdi\u011fini tart\u0131\u015f\u0131yor. Tart\u0131\u015fma, burada sunulan analizleri uluslararas\u0131 bir perspektiften sivri ama sakin bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmayla tamaml\u0131yor.<\/p>\n<div class=\"lyte-wrapper\" style=\"width:640px;max-width:100%;margin:5px;\"><div class=\"lyMe\" id=\"WYL_PSUxKRPsM9E\"><div id=\"lyte_PSUxKRPsM9E\" data-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FPSUxKRPsM9E%2Fhqdefault.jpg\" class=\"pL\"><div class=\"tC\"><div class=\"tT\"><\/div><\/div><div class=\"play\"><\/div><div class=\"ctrl\"><div class=\"Lctrl\"><\/div><div class=\"Rctrl\"><\/div><\/div><\/div><noscript><a href=\"https:\/\/youtu.be\/PSUxKRPsM9E\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/plugins\/wp-youtube-lyte\/lyteCache.php?origThumbUrl=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FPSUxKRPsM9E%2F0.jpg\" alt=\"YouTube video k\u00fc\u00e7\u00fck resmi\" width=\"640\" height=\"340\" \/><br \/>Bu videoyu YouTube'da izleyin<\/a><\/noscript><\/div><\/div><div class=\"lL\" style=\"max-width:100%;width:640px;margin:5px;\"><\/div><br \/>\nJeffrey Sachs: ABD Venezuela'ya sald\u0131rd\u0131 ve Ba\u015fkan Maduro'yu ka\u00e7\u0131rd\u0131 | <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@GDiesenDE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Glenn Diesen<\/a><\/p>\n<h2>Bat\u0131'n\u0131n kendisi bir emsal haline geldi\u011finde<\/h2>\n<p>En hassas ama ayn\u0131 zamanda en gerekli sorulardan biri \u015fudur: Kendilerini uluslararas\u0131 d\u00fczenin koruyucusu olarak g\u00f6ren devletler bizzat kural ihlalcisi haline geldiklerinde bu d\u00fczene ne olur? Bu soru rahats\u0131z edicidir \u00e7\u00fcnk\u00fc ahlaki g\u00fcvenli alan\u0131 terk eder ve hukuki ger\u00e7eklikle y\u00fczle\u015fir.<\/p>\n<p>Bu, yabanc\u0131lar\u0131n hukuk ihlallerini g\u00f6recele\u015ftirmekle ilgili de\u011fildir. Tam tersine. Uluslararas\u0131 kurallar\u0131 ciddiye alan herkes, bu kurallar\u0131n \u201ekendi taraflar\u0131nca\u201c ihlal edildi\u011fi durumlarda da bu ihlallerin ad\u0131n\u0131 koymal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde uluslararas\u0131 hukuk siyasi bir araca d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ki bu da tam olarak onun as\u0131l amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ne kar\u015f\u0131 NATO operasyonu<\/h3>\n<p>1999'da Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ne kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen hava sava\u015f\u0131, Bat\u0131l\u0131 devletlerin BM G\u00fcvenlik Konseyi'nden yetki almadan ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri askeri eylemlerin en bilinen \u00f6rneklerinden biridir. NATO o d\u00f6nemde eylemlerini insani gerek\u00e7eler ve Kosova'da bir gerilimin t\u0131rmanmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme ihtiyac\u0131 ile gerek\u00e7elendirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ancak uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu misyon son derece sorunlu olmaya devam etti. BM yetkisi yoktu ve BM \u015eart\u0131'n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yasa\u011f\u0131 kas\u0131tl\u0131 olarak delinmi\u015fti. Geriye d\u00f6n\u00fcp bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 da operasyonu \u201eyasal\u201c olarak de\u011fil, en fazla siyasi motivasyonlu ya da ahlaki a\u00e7\u0131dan hakl\u0131 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayr\u0131m \u00e7ok \u00f6nemlidir: ahlaki saikler hukukun yerini tutamaz.<\/p>\n<p>Yugoslavya operasyonu b\u00f6ylece bir emsal haline geldi. \u0130lk kez, siyasi deste\u011fin yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 ko\u015fuluyla, resmi prosed\u00fcrlerin t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 durumlarda bile askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131labilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi. Bug\u00fcn de etkisini s\u00fcrd\u00fcren tam da bu sinyaldir.<\/p>\n<h3>Suriye: A\u00e7\u0131k bir yasal dayana\u011f\u0131 olmayan daimi mevcudiyet<\/h3>\n<p>Bat\u0131l\u0131 devletlerin Suriye'deki askeri m\u00fcdahalesi de y\u0131llard\u0131r hukuken tart\u0131\u015fmal\u0131 bir alanda faaliyet g\u00f6stermektedir. Hava sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u00f6zel kuvvetler ve askeri altyap\u0131, baz\u0131 durumlarda Suriye h\u00fck\u00fcmetinin r\u0131zas\u0131 ve BM G\u00fcvenlik Konseyi'nin a\u00e7\u0131k bir yetkisi olmaks\u0131z\u0131n konu\u015fland\u0131r\u0131ld\u0131 ve konu\u015fland\u0131r\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n<p>Gerek\u00e7eler ter\u00f6rizmle m\u00fccadeleden me\u015fru m\u00fcdafaa ve b\u00f6lgesel istikrara kadar uzanmaktad\u0131r. Siyasi a\u00e7\u0131dan bu arg\u00fcmanlar makul g\u00f6r\u00fcnebilir, ancak uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan kusurludurlar. Her \u015feyden \u00f6nce, a\u00e7\u0131k bir r\u0131za veya yetki olmaks\u0131z\u0131n yabanc\u0131 topraklarda daimi askeri varl\u0131k, devlet egemenli\u011fi ilkesinin sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Burada da ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur: yasal \u00e7er\u00e7eve a\u00e7\u0131k\u00e7a yads\u0131nmamakta, ancak esnek bir yorumla esnetilmektedir. Bu da eylemin a\u00e7\u0131klanabilmesine ra\u011fmen, hukuki a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131k\u00e7a me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<h3>Venezuela \u00e7evresindeki g\u00fcncel geli\u015fmeler<\/h3>\n<p>Venez\u00fcella ile ba\u011flant\u0131l\u0131 mevcut eylemler \u00f6zellikle hassast\u0131r. BM yetkisi olmaks\u0131z\u0131n egemen bir devletin devlet akt\u00f6rlerine y\u00f6nelik askeri operasyonlar, \u00f6rt\u00fcl\u00fc eylemler veya do\u011frudan m\u00fcdahaleler genellikle uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda \u00e7ok dar bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde yer al\u0131r ve \u00e7o\u011fu zaman bu \u00e7er\u00e7eveyi a\u015far.<\/p>\n<p>Venezuela'n\u0131n i\u00e7 siyasi durumu nas\u0131l de\u011ferlendirilirse de\u011ferlendirilsin: Uluslararas\u0131 hukuk, siyasi hedeflerin ya da h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikliklerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in genel bir askeri m\u00fcdahale hakk\u0131 tan\u0131mamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr m\u00fcdahaleler, a\u00e7\u0131k\u00e7a me\u015fru m\u00fcdafaa veya BM yetkisi kapsam\u0131nda olmad\u0131k\u00e7a, geleneksel uluslararas\u0131 hukuk perspektifinden kabul edilemez olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle mevcut davalar bir ba\u015fka sorunu da ortaya koymaktad\u0131r: de\u011ferlendirme genellikle son derece h\u0131zl\u0131, siyasi olarak y\u00fckl\u00fc ve net bir yasal kategorizasyon olmadan yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu da akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir tart\u0131\u015fmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmakta ve hukukun ger\u00e7ekten uygulanmaktan ziyade ileti\u015fimle ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izlenimini g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n<h3>Bu \u00f6rnekler neden bu kadar \u00f6nemli?<\/h3>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 \u00f6rnek m\u00fcnferit de\u011fildir. D\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedirler. Her bir vaka, neyin kabul edilebilir oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. T\u00fcm kurallar aniden ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, istisnalar yeni normal haline geldi\u011fi i\u00e7in.<\/p>\n<p>Burada belirleyici olan, g\u00fcd\u00fclerin \u201eiyi\u201c ya da \u201ek\u00f6t\u00fc\u201c olmas\u0131 de\u011fildir. Belirleyici olan, prosed\u00fcr\u00fcn - yani yasal \u00e7er\u00e7evenin - giderek ikincil hale gelmesidir. Uzun vadede kurallara dayal\u0131 her t\u00fcrl\u00fc d\u00fczenin alt\u0131n\u0131 oyan \u015fey de tam olarak budur.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc net yetkileri olmayan ciddi m\u00fcdahaleler bile sonu\u00e7suz kal\u0131rsa, yasa ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirir. Di\u011fer oyuncular bu durumu \u00e7ok yak\u0131ndan izliyor ve kendi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rnekler daha b\u00fcy\u00fck bir buzda\u011f\u0131n\u0131n sadece g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131d\u0131r. Ancak, uluslararas\u0131 hukuk ve kurallara dayal\u0131 d\u00fczen tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n neden akademik de\u011fil de son derece pratik oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Her emsal karar oyunun kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir - \u00e7o\u011fu zaman da kal\u0131c\u0131 olarak.<\/p>\n<h3>Jeopolitik ger\u00e7eklik uluslararas\u0131 hukuku teste tabi tuttu\u011funda<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/03\/i%cc%87ran-i%cc%87srai%cc%87l-catismasi-bu-tirmandirma-neden-batinin-strateji%cc%87k-kabusu\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-5217 size-medium\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Israel-Iran-Strategischer-Albtraum-300x200.jpg\" alt=\"\u0130srail-\u0130ran - Stratejik Kabus\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Israel-Iran-Strategischer-Albtraum-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Israel-Iran-Strategischer-Albtraum-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Israel-Iran-Strategischer-Albtraum-18x12.jpg 18w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Israel-Iran-Strategischer-Albtraum.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Uluslararas\u0131 hukuku ve \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczenini\u201c \u00e7evreleyen konular\u0131n \u00e7o\u011fu ba\u015flang\u0131\u00e7ta soyut g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak uluslararas\u0131 krizler, arzu ile ger\u00e7eklik aras\u0131ndaki gerilimin asl\u0131nda ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu \u00e7abucak ortaya koymaktad\u0131r. \u015eu anda \u0130srail, ABD ve \u0130ran aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmada g\u00f6r\u00fclen de tam olarak bu gerilimdir. Askeri t\u0131rman\u0131\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 misilleme sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve stratejik \u00e7\u0131karlar, giderek \u00e7ok kutuplu hale gelen d\u00fcnyada uluslararas\u0131 hukukun hala nas\u0131l bir rol oynayabilece\u011fi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011fu sorusunu bir kez daha g\u00fcndeme getiriyor. Yeni arka plan makalemde <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/03\/i%cc%87ran-i%cc%87srai%cc%87l-catismasi-bu-tirmandirma-neden-batinin-strateji%cc%87k-kabusu\/\"><em><strong>\u201e\u0130ran-\u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Bu t\u0131rman\u0131\u015f neden Bat\u0131'n\u0131n stratejik kabusu?\u201c<\/strong><\/em><\/a> Mevcut geli\u015fmelerin jeopolitik arka plan\u0131n\u0131 analiz ediyor ve bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n neden b\u00f6lgesel bir krizin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyorum. Uluslararas\u0131 d\u00fczen ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengesi ile ilgili temel sorulara de\u011finiyorum.<\/p>\n<h3>Uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131ndaki di\u011fer tart\u0131\u015fmal\u0131 m\u00fcdahaleler<\/h3>\n<div style=\"overflow-x: auto;\">\n<table>\n<thead>\n<tr style=\"background-color: #f0f0f0;\">\n<th>\u00dclke (var\u0131\u015f \u00fclkesi)<\/th>\n<th>Resmi Gerek\u00e7e (k\u0131sa)<\/th>\n<th>Uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda neden tart\u0131\u015fmal\u0131?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/americas\/legality-us-capture-venezuelas-maduro-focus-united-nations-2026-01-04\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Venezuela<\/a> <\/strong>(Nicol\u00e1s Maduro'yu tutuklama operasyonu, 2026)<\/td>\n<td>\u201eKolluk kuvveti\u201c olarak temsil edildi \/ uyu\u015fturucu ve ter\u00f6rizm su\u00e7lamalar\u0131yla tutukland\u0131; k\u0131smen g\u00fcvenlik arg\u00fcmanlar\u0131<\/td>\n<td>\u00c7ok say\u0131da uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131na g\u00f6re hukuka ayk\u0131r\u0131: BM yetkisi yok, Venezuela'n\u0131n r\u0131zas\u0131 yok ve BM \u015eart\u0131 Madde 51 kapsam\u0131nda makul bir me\u015fru m\u00fcdafaa durumu yok; ayr\u0131ca bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n egemenli\u011fi ve (varsay\u0131lan) dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle de sorunlu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/researchbriefings.files.parliament.uk\/documents\/CBP-8287\/CBP-8287.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Suriye<\/a> <\/strong>(ABD\/\u0130ngiltere\/FR taraf\u0131ndan 2018 hava sald\u0131r\u0131lar\u0131)<\/td>\n<td>Kimyasal silah kullan\u0131m\u0131na m\u00fcdahale; cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, \u201einsani m\u00fcdahale\u201c \/ sivillerin korunmas\u0131<\/td>\n<td>BM G\u00fcvenlik Konseyi yetkisi yoktur; \u201einsani m\u00fcdahale\u201c uluslararas\u0131 hukukta olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r (genellikle izin verilen bir istisna olarak kabul edilmez); bu nedenle genellikle g\u00fc\u00e7 kullanma yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlali olarak ele\u015ftirilir<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/jcsl\/article-abstract\/18\/1\/59\/812500\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Libya<\/a> <\/strong>(2011)<\/td>\n<td>BM G\u00fcvenlik Konseyi'nin 1973 say\u0131l\u0131 Karar\u0131: Sivil halk\u0131n korunmas\u0131 \/ u\u00e7u\u015fa yasak b\u00f6lge (\u201eKoruma Sorumlulu\u011fu\u201c)<\/td>\n<td>Giri\u015f bir BM yetkisi kapsam\u0131ndayd\u0131 - ancak destek\/operasyon y\u00f6netiminin baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi (yetkinin a\u015f\u0131lmas\u0131, fiilen taraf tutma\/rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi mant\u0131\u011f\u0131) ele\u015ftirilmektedir<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/scholarship.law.cornell.edu\/cgi\/viewcontent.cgi?article=1783&amp;context=cilj\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pakistan<\/a> <\/strong>(Drone sald\u0131r\u0131lar\u0131, 2000'ler\/2010'lar)<\/td>\n<td>Ter\u00f6rle m\u00fccadele \/ devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 me\u015fru m\u00fcdafaa<\/td>\n<td>A\u00e7\u0131k bir r\u0131za veya \u015feffaf bir yasal dayanak olmaks\u0131z\u0131n egemenli\u011fin ihlal edilmesi nedeniyle uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda tart\u0131\u015fmal\u0131; baz\u0131 uzmanl\u0131k literat\u00fcr\u00fcnde hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedir (\u201eisteksiz veya yapamaz\u201c arg\u00fcman\u0131 ge\u00e7erli de\u011filse)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/www.icj.org\/wp-content\/uploads\/2003\/03\/Iraq-war-of-agression-press-release-2003-eng.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Irak<\/a> <\/strong>(2003)<\/td>\n<td>\u00d6nceki BM kararlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131, kitle imha silahlar\u0131 iddialar\u0131, ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 savunma \/ g\u00fcvenlik arg\u00fcmanlar\u0131<\/td>\n<td>\u0130\u015fgal i\u00e7in yeni ve a\u00e7\u0131k bir BM G\u00fcvenlik Konseyi karar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in temelde yasad\u0131\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendirildi; merkezi gerek\u00e7eler uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez olarak ele\u015ftirildi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/www.icty.org\/en\/press\/final-report-prosecutor-committee-established-review-nato-bombing-campaign-against-federal\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Yugoslavya Federal Cumhuriyeti \/ S\u0131rbistan<\/a> <\/strong>(Kosova Sava\u015f\u0131, 1999)<\/td>\n<td>\u0130nsani gerek\u00e7e: Kitlesel insan haklar\u0131 ihlallerinin \u00f6nlenmesi\/durdurulmas\u0131, sivil n\u00fcfusun korunmas\u0131<\/td>\n<td>BM G\u00fcvenlik Konseyi yetkisi ve klasik me\u015fru m\u00fcdafaa durumu yoktur; bu nedenle bir\u00e7ok uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 taraf\u0131ndan hukuka ayk\u0131r\u0131 bir g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 olarak kabul edilir (\u201eyasad\u0131\u015f\u0131\u201c, bazen \u201eyasad\u0131\u015f\u0131 ama me\u015fru\u201c olarak tan\u0131mlan\u0131r)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/United_States_invasion_of_Panama\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Panama <\/a><\/strong>(1989)<\/td>\n<td>ABD vatanda\u015flar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, demokrasi\/insan haklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131, \u201euyu\u015fturucuya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u201c, kanal s\u00f6zle\u015fmelerinin korunmas\u0131<\/td>\n<td>Kuvvet kullanma yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlali olarak yayg\u0131n bir \u015fekilde ele\u015ftirilmektedir: BM yetkisinin olmamas\u0131; verilen gerek\u00e7elerin uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda bir i\u015fgal i\u00e7in yetersiz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir; uluslararas\u0131 k\u0131namalar (BM Genel Kurulu\/OAS dahil) belgelenmi\u015ftir<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong><a href=\"https:\/\/docs.un.org\/en\/A\/RES\/38\/7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Grenada<\/a> <\/strong>(1983)<\/td>\n<td>ABD vatanda\u015flar\u0131n\u0131n (\u00f6\u011frenciler dahil) korunmas\u0131, b\u00f6lgesel ortaklardan\/h\u00fck\u00fcmet temsilcilerinden talep, durumun istikrara kavu\u015fturulmas\u0131<\/td>\n<td>BM G\u00fcvenlik Konseyi yetkisi yok; g\u00fc\u00e7 kullanma yasa\u011f\u0131n\u0131n\/toprak egemenli\u011finin ihlali - BM Genel Kurulu m\u00fcdahaleyi uluslararas\u0131 hukukun \u201ea\u00e7\u0131k bir ihlali\u201c olarak k\u0131nad\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3>Bu liste neden sadece birka\u00e7 \u00f6rnek i\u00e7eriyor?<\/h3>\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131'ndan bu yana Bat\u0131l\u0131 devletlerin uluslararas\u0131 hukuku ihlal eden veya uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda tart\u0131\u015fmal\u0131 olan operasyonlar\u0131na ciddi bir \u015fekilde bakan herkes pratik bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r: say\u0131 \u00e7ok fazlad\u0131r ve b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Tan\u0131ma, zaman dilimine ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmaya ba\u011fl\u0131 olarak, bir d\u00fczine vakadan de\u011fil, birka\u00e7 d\u00fczine, hatta bazen y\u00fczden fazla askeri m\u00fcdahaleden, \u00f6rt\u00fcl\u00fc operasyonlardan, hava sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan veya yabanc\u0131 topraklarda kal\u0131c\u0131 askeri varl\u0131klardan bahsediyoruz.<\/p>\n<p>Buna ek olarak, resmi olarak yetkilerle ba\u015flayan ancak daha sonra yasal olarak a\u015f\u0131lan g\u00f6revler ve \u0130srail'in Gazze \u015eeridi'ndeki askeri eylemleri (Gazze \/ \u0130srail) gibi, uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131ndaki de\u011ferlendirmenin olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 oldu\u011fu ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7at\u0131\u015fmalar da vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte can al\u0131c\u0131 nokta tam da buras\u0131d\u0131r: uluslararas\u0131 hukuk basit bir etiket de\u011fildir. \u201eYasal\u201c ya da \u201eyasad\u0131\u015f\u0131\u201c nadiren genel bir \u015fekilde cevaplanabilir. Baz\u0131 operasyonlar a\u00e7\u0131k\u00e7a BM yetkisi olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirilirken, baz\u0131lar\u0131 me\u015fru m\u00fcdafaaya, baz\u0131lar\u0131 da insani gerek\u00e7elere veya \u00f6nceki kararlara dayanmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 uluslararas\u0131 hukuk uzmanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rken, di\u011ferleri uzmanlar aras\u0131nda bile tart\u0131\u015fmal\u0131 olan gri alanlarda yer almaktad\u0131r. Tam bir genel tablo ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bulan\u0131kla\u015ft\u0131racak ve dolay\u0131s\u0131yla netlikten ziyade kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle burada g\u00f6sterilen se\u00e7ki kas\u0131tl\u0131 olarak s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ama\u00e7 su\u00e7lay\u0131c\u0131 olmak de\u011fil, bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc vurgulamakt\u0131r: kendilerini uluslararas\u0131 d\u00fczenin koruyucular\u0131 olarak g\u00f6ren devletler taraf\u0131ndan bile kurallar\u0131n uygulamada s\u00fcrekli olarak esnetildi\u011fi, atlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya se\u00e7ici olarak uyguland\u0131\u011f\u0131. Bu \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc fark eden herkes, \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c gibi terimlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde neden bu kadar s\u0131k kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131 ele\u015ftirel bir \u015fekilde sorgulaman\u0131n neden bu kadar \u00f6nemli oldu\u011funu daha iyi anlayacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Uluslararas\u0131 hukuktan t\u0131rmand\u0131rma mant\u0131\u011f\u0131na: gerilim vakas\u0131<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/10\/almanyadaki%cc%87-voltaj-duesuesue-ne-anlama-geli%cc%87yor-ve-ne-gi%cc%87bi%cc%87-somut-sonuclari-olacak\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-3002 size-medium\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Spannungsfall-Deutschland-2025-300x200.jpg\" alt=\"Gerilim kutusu-Almanya-2025\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Spannungsfall-Deutschland-2025-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Spannungsfall-Deutschland-2025-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Spannungsfall-Deutschland-2025-18x12.jpg 18w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Spannungsfall-Deutschland-2025.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>E\u011fer istikrarl\u0131 oldu\u011fu varsay\u0131lan bir d\u00fczenin ne kadar \u00e7abuk y\u0131k\u0131labilece\u011fini anlamak istiyorsan\u0131z, s\u00f6zde <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/10\/almanyadaki%cc%87-voltaj-duesuesue-ne-anlama-geli%cc%87yor-ve-ne-gi%cc%87bi%cc%87-somut-sonuclari-olacak\/\"><strong>Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong><\/a> anla\u015fma. Bar\u0131\u015f ile a\u00e7\u0131k sava\u015f aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015f alan\u0131n\u0131 tan\u0131mlar - yasal olarak bulan\u0131k, siyasi olarak son derece tehlikeli. Bu gri alanda kurallar esnetilir, sorumluluklar yer de\u011fi\u015ftirir ve genellikle resmi bir sava\u015f ilan\u0131 olmaks\u0131z\u0131n askeri tedbirler haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu gerilim vakas\u0131, g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131karlar\u0131, g\u00fcvenlik mant\u0131\u011f\u0131 ve siyasi s\u00f6ylemler bir araya geldi\u011finde kural temelli bir d\u00fcnya d\u00fczeninin pratikte ne kadar k\u0131r\u0131lgan olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Daha derinlemesine bir kategorizasyona linkteki makaleden ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n<hr \/>\n<h3>Almanya'da olas\u0131 bir gerilim vakas\u0131na ili\u015fkin g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rma<\/h3>\n<div class='bootstrap-yop yop-poll-mc'>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"basic-yop-poll-container\" style=\"background-color:#ffffff; border:0px; border-style:solid; border-color:#000000; border-radius:5px; padding:0px 5px;\" data-id=\"6\" data-temp=\"basic-pretty\" data-skin=\"square\" data-cscheme=\"blue\" data-cap=\"0\" data-access=\"guest\" data-tid=\"\" data-uid=\"0f8422a7b28a8e36780b24124815d669\" data-pid=\"4729\" data-resdet=\"votes-number,percentages\" data-show-results-to=\"guest\" data-show-results-moment=\"after-vote\" data-show-results-only=\"false\" data-show-message=\"true\" data-show-results-as=\"bar\" data-sort-results-by=\"as-defined\" data-sort-results-rule=\"asc\"data-is-ended=\"0\" data-percentages-decimals=\"2\" data-gdpr=\"no\" data-gdpr-sol=\"consent\" data-css=\".basic-yop-poll-container[data-uid] .basic-vote {\t\t\t\t\t\t\t\t\ttext-align: center;\t\t\t\t\t\t\t\t}\" data-counter=\"0\" data-load-with=\"1\" data-notification-section=\"top\"><div class=\"row\"><div class=\"col-md-12\"><div class=\"basic-inner\"><div class=\"basic-message hide\" style=\"border-left: 10px solid #008000; padding: 0px 10px;\" data-error=\"#ff0000\" data-success=\"#008000\"><p class=\"basic-message-text\" style=\"color:#000000; font-size:14px; font-weight:normal;\"><\/p><\/div><div class=\"basic-overlay hide\"><div class=\"basic-vote-options\"><\/div><div class=\"basic-preloader\"><div class=\"basic-windows8\"><div class=\"basic-wBall basic-wBall_1\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_2\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_3\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_4\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><div class=\"basic-wBall basic-wBall_5\"><div class=\"basic-wInnerBall\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><form class=\"basic-form\" action=\"\"><input type=\"hidden\" name=\"_token\" value=\"1b430581f9\" autocomplete=\"off\"><div class=\"basic-elements\"><div class=\"basic-element basic-question basic-question-text-vertical\" data-id=\"6\" data-uid=\"6c17328e953115f38ca27a4e499c4b03\" data-type=\"question\" data-question-type=\"text\" data-required=\"yes\" data-allow-multiple=\"no\" data-min=\"1\" data-max=\"7\" data-display=\"vertical\" data-colnum=\"\" data-display-others=\"no\" data-others-color=\"\" data-others=\"\" data-others-max-chars=\"0\"><div class=\"basic-question-title\"><h5 style=\"color:#000000; font-size:16px; font-weight:normal; text-align:left;\">Olas\u0131 bir gerilim durumuna (\u00f6rne\u011fin kriz veya sava\u015f) ki\u015fisel olarak ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hissediyorsunuz?<\/h5><\/div><ul class=\"basic-answers\"><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"24\" data-type=\"text\" data-vn=\"20\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[24]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[24]\" name=\"answer[6]\" value=\"24\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">\u00c7ok iyi - Malzemelerim, bilgim ve bir plan\u0131m var<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"25\" data-type=\"text\" data-vn=\"38\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[25]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[25]\" name=\"answer[6]\" value=\"25\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">Olduk\u00e7a iyi - biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"26\" data-type=\"text\" data-vn=\"62\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[26]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[26]\" name=\"answer[6]\" value=\"26\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">Pek say\u0131lmaz - umar\u0131m hi\u00e7bir \u015fey olmaz<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"27\" data-type=\"text\" data-vn=\"14\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[27]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[27]\" name=\"answer[6]\" value=\"27\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">Hi\u00e7 de de\u011fil - konuyu kas\u0131tl\u0131 olarak bast\u0131r\u0131yorum<\/span><\/label><\/div><\/li><li class=\"basic-answer\" style=\"padding:0px 0px;\" data-id=\"28\" data-type=\"text\" data-vn=\"17\" data-color=\"#000000\" data-make-link=\"no\" data-link=\"\"><div class=\"basic-answer-content basic-text-vertical\"><label for=\"answer[28]\" class=\"basic-answer-label\"><input type=\"radio\" id=\"answer[28]\" name=\"answer[6]\" value=\"28\"><span class=\"basic-text\" style=\"color: #000000; font-size: 14px; font-weight: normal;\">\"Voltaj d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc\" nedir ki zaten?<\/span><\/label><\/div><\/li><\/ul><\/div><div class=\"clearfix\"><\/div><\/div><div class=\"basic-vote\"><a href=\"#\" class=\"button basic-vote-button\" role=\"button\" style=\"background:#027bb8; border:0px; border-style: solid; border-color:#000000; border-radius:5px; padding:10px 10px; color:#ffffff; font-size:14px; font-weight:normal;\">Oylama<\/a><\/div><input type=\"hidden\" name=\"trp-form-language\" value=\"tr\"\/><\/form><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<hr \/>\n<h2>Bu gelecek i\u00e7in ne anlama geliyor? - H\u00e2l\u00e2 bir d\u00fczen i\u00e7inde mi ya\u015f\u0131yoruz?<\/h2>\n<p>B\u00fcy\u00fck alt\u00fcst olu\u015flar nadiren bir \u015feyin aniden yok olmas\u0131yla fark edilir. Genellikle kavramlar ayn\u0131 kal\u0131r, rit\u00fceller de, hatta bazen kurumlar da. De\u011fi\u015fen \u015fey i\u00e7sel i\u00e7eriktir. \u015eu anda uluslararas\u0131 d\u00fczende olan da tam olarak bu gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130nsanlar kurallardan, hukuktan, sorumluluktan bahsetmeye devam ediyor - ancak giderek daha s\u0131k olarak bu terimler art\u0131k eskisi gibi anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bu dramatik bir tez de\u011fil, bir g\u00f6zlemdir. A\u00e7\u0131k bir kopu\u015f, uluslararas\u0131 hukuktan resmi bir ayr\u0131l\u0131\u015f s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bunun yerine, kademeli bir de\u011fi\u015fim ya\u015f\u0131yoruz: ba\u011flay\u0131c\u0131 prosed\u00fcrlerden esnek gerek\u00e7elere do\u011fru. Net yetkilerden siyasi s\u00f6ylemlere do\u011fru. Ve tam da bu s\u00fcre\u00e7 \u00e7ok sessiz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00e7ok zor.<\/p>\n<h3>Yine bir g\u00fc\u00e7 yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde mi ya\u015f\u0131yoruz?<\/h3>\n<p>Ortaya rahats\u0131z edici bir soru \u00e7\u0131k\u0131yor: Asl\u0131nda kudretin haktan daha belirleyici oldu\u011fu bir d\u00fczene \u00e7oktan yakla\u015ft\u0131k m\u0131? A\u00e7\u0131k\u00e7a de\u011fil, resmi olarak de\u011fil, ama pratik olarak?<\/p>\n<p>Klasik bir iktidar yap\u0131s\u0131nda \u00f6nemli olan \u00fczerinde mutab\u0131k kal\u0131nan de\u011fil, uygulanabilir oland\u0131r. Bu durumda kurallar yaln\u0131zca tavsiye niteli\u011finde ya da tart\u0131\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 olarak var olur. Yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar bunlar\u0131 esnetebilir ya da g\u00f6rmezden gelebilir. Zay\u0131f olanlara ise bunlar hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. Tarihsel olarak bu istisnai bir durum de\u011fil, bilinen t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte normal bir durumdur.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 hukukun ger\u00e7ek ilerlemesi, en az\u0131ndan bu normal durumu kontrol alt\u0131na almakt\u0131. Onu ortadan kald\u0131rmak de\u011fil ama evcille\u015ftirmek. E\u011fer bu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n temeli ortadan kalkarsa, kaos otomatik olarak geri d\u00f6nmeyecektir. \u00d6nce ba\u015fka bir \u015fey geri d\u00f6ner: belirsizlik.<\/p>\n<h3>Se\u00e7ici kurallar\u0131n paradoksal sonucu<\/h3>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki durum \u00f6zellikle paradoksald\u0131r: Kurallar se\u00e7ici olarak ne kadar s\u0131k uygulan\u0131rsa, o kadar az istikrar sa\u011flayabilirler. Kurallar\u0131n sadece kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun oldu\u011funda uygulanmas\u0131na izin verenler, kurallar\u0131n ba\u015farmas\u0131 gereken \u015feyi, yani g\u00fcvenilirli\u011fi yok etmektedirler.<\/p>\n<p>Bu durum di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in bir ikilem yaratmaktad\u0131r. E\u011fer kurallara s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 kal\u0131rlarsa, s\u00f6m\u00fcr\u00fclme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rlar. Yeni esnekli\u011fe uyum sa\u011flarlarsa, d\u00fczenin a\u015f\u0131nmas\u0131na kendileri de katk\u0131da bulunmu\u015f olurlar. Her ikisi de rasyoneldir - ve uzun vadede her ikisi de sorunludur. Bu da g\u00fcvensizli\u011fin makul bir tutum haline geldi\u011fi bir dinamik yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>D\u00fczen kendini s\u0131n\u0131rlayarak geli\u015fir<\/h3>\n<p>Genellikle g\u00f6z ard\u0131 edilen bir nokta, d\u00fczenin ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kontrol ederek de\u011fil, kendinizi s\u0131n\u0131rlayarak yarat\u0131labilece\u011fidir. Bu hem k\u00fc\u00e7\u00fck hem de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte ge\u00e7erlidir. Uygunsuz olsalar bile kurallara uymaya haz\u0131r olan devletler, muhalifler aras\u0131nda bile g\u00fcven yarat\u0131r.<\/p>\n<p>Bu kendini s\u0131n\u0131rlama her zaman kurallara dayal\u0131 bir d\u00fczenin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015ftur. Hi\u00e7bir zaman m\u00fckemmel olmad\u0131, hi\u00e7bir zaman tamamen adil olmad\u0131 ama net bir y\u00f6n\u00fc vard\u0131. E\u011fer bu isteklilik kaybolursa, geriye kalan tek \u015fey orman kanunudur - her ne kadar kurallar\u0131n diline b\u00fcr\u00fcnmeye devam etse de.<\/p>\n<h3>Kamunun rol\u00fc: terimleri ciddiye almak<\/h3>\n<p>Ba\u015fka bir husus genellikle g\u00f6z ard\u0131 edilir: Kamuoyu ve medya da bir rol oynamaktad\u0131r. \u201eKurala dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c gibi terimler, somut anlamlar\u0131 sorulmadan ele\u015ftirilmeden benimsendi\u011finde, mu\u011flakl\u0131k normalle\u015ftirilir. Sorgulama ne kadar az olursa, siyasi kararlar\u0131 hukuki terimlerle gerek\u00e7elendirmek yerine ahlaki terimlerle \u00e7er\u00e7evelemek o kadar kolay olur.<\/p>\n<p>Ancak soru sormak bir olgunluk g\u00f6stergesi olacakt\u0131r: Hangi kural? Hangi yasal dayanak? Hangi yetki? Ve di\u011fer devletler de ayn\u0131 \u015fekilde hareket ederse bunun sonu\u00e7lar\u0131 ne olur? Bu sorular sadakatsizlik de\u011fil, gerekliliktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k a\u00e7\u0131klanamayan bir emir, bir emir de\u011fil, bir iddiad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle bu makale geleneksel anlamda bir sonu\u00e7la bitmiyor. Kesin su\u00e7lamalar form\u00fcle etmek veya h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmak \u00e7ok kolay olurdu. Durum daha karma\u015f\u0131k ve dolay\u0131s\u0131yla daha ciddi.<\/p>\n<p>Belki de art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a kurallara ba\u011fl\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninde ya\u015fam\u0131yoruz. Ancak belki de hen\u00fcz tamamen saf bir g\u00fc\u00e7 d\u00fczeninde de de\u011filiz. Muhtemelen ikisinin aras\u0131nda bir yerdeyiz - eski kurallara hala ba\u015fvuruldu\u011fu, ancak giderek daha az ba\u011flay\u0131c\u0131 bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 bir ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131nday\u0131z.<\/p>\n<p>\u00d6nemli olan bu a\u015famaya ne isim verdi\u011finiz de\u011fildir. Kritik soru, bunun fark\u0131na var\u0131p varmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece kurallar\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edenler onlar\u0131 yeniden ciddiye almak i\u00e7in bilin\u00e7li bir karar verebilir - ya da art\u0131k onlar\u0131 istemediklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyebilirler.<\/p>\n<p>Her ikisi de mevcut durumdan daha d\u00fcr\u00fcst olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece iddia edilen ama art\u0131k ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan bir emir, ortak bir gelecek i\u00e7in sa\u011flam bir temel de\u011fildir. Sorumlulu\u011fu olmayan bir vaattir.<\/p>\n<p>Siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz ne olursa olsun bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmesi gereken de tam olarak budur.<\/p>\n<h3>Kurallar ahlaka d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde - ve ahlak d\u0131\u015flanmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/batida-i%cc%87ptal-kueltuerue-spor-ueni%cc%87versi%cc%87teleri%cc%87-askeri%cc%87-ve-ab-yaptirimlari-anali%cc%87z-edi%cc%87ldi%cc%87\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-5021 size-medium\" src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Cancel-Culture-Westen-300x200.jpg\" alt=\"Bat\u0131&#039;da K\u00fclt\u00fcr\u00fc \u0130ptal Et\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Cancel-Culture-Westen-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Cancel-Culture-Westen-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Cancel-Culture-Westen-18x12.jpg 18w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Cancel-Culture-Westen.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Makale <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/batida-i%cc%87ptal-kueltuerue-spor-ueni%cc%87versi%cc%87teleri%cc%87-askeri%cc%87-ve-ab-yaptirimlari-anali%cc%87z-edi%cc%87ldi%cc%87\/\"><em><strong>\u201eBat\u0131'da K\u00fclt\u00fcr\u00fc \u0130ptal Edin\u201c<\/strong><\/em><\/a> kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeninin analizini i\u00e7 siyaset perspektifini de i\u00e7erecek \u015fekilde geni\u015fletmektedir. Jeopolitik ba\u011flam genellikle normlar, yapt\u0131r\u0131mlar ve uluslararas\u0131 kurallarla karakterize edilirken, bu ba\u015fyaz\u0131 benzer mekanizmalar\u0131n Bat\u0131 toplumlar\u0131nda da nas\u0131l i\u015fledi\u011fini g\u00f6stermektedir. Spor yasaklar\u0131, \u00fcniversite tart\u0131\u015fmalar\u0131, askeri personel de\u011fi\u015fiklikleri ve AB yapt\u0131r\u0131m listeleri tek ba\u015f\u0131na ele al\u0131nmamakta, daha ziyade yap\u0131sal dinamiklerin bir ifadesi olarak kategorize edilmektedir. \u00d6fkeden ziyade, ahlaki bask\u0131 ve itibar mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fi sorusuna odaklan\u0131l\u0131yor. D\u0131\u015f politika ilkelerinin toplumsal s\u00f6ylemi nas\u0131l besledi\u011fini anlamak isteyen herkes burada sistematik ve farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir analiz bulacakt\u0131r.<\/p>\n<h3>Prof Jeffrey Sachs'tan Federal \u015eans\u00f6lye Friedrich Merz'e a\u00e7\u0131k mektup<\/h3>\n<p>Yeni d\u00fcnya d\u00fczeni tart\u0131\u015fmalar\u0131nda g\u00fcvenlik ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fi giderek daha a\u00e7\u0131k hale gelmektedir.<\/p>\n<p>ABD'li ekonomist Jeffrey Sachs'\u0131n <a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/jeffrey-sachs-almanyayi-avrupanin-guevenli%cc%87gi%cc%87ni%cc%87n-neden-yeni%cc%87den-duesuenuelmesi%cc%87-gerekti%cc%87gi%cc%87-konusunda-uyariyor\/\"><strong>Federal \u015eans\u00f6lye Friedrich Merz'e a\u00e7\u0131k mektup<\/strong><\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkalar\u0131n\u0131n me\u015fru \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 eden bir g\u00fcvenlik mimarisi uzun vadede g\u00fcven ve bar\u0131\u015f\u0131 yok eder. Sachs, uluslararas\u0131 hukuk standartlar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 oyan ve Avrupa'n\u0131n d\u00fczen i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olarak rol\u00fcn\u00fc sorgulatan tedbirlerin normalle\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 uyar\u0131yor. Hukuk ihlallerini ve t\u0131rmanma sarmallar\u0131n\u0131 kabul etmek sadece istikrar\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda kurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczenin temelini de tehlikeye atar ki bu nokta mevcut stratejik tart\u0131\u015fmalarda s\u0131kl\u0131kla ihmal edilmektedir.<\/p>\n<hr \/>\n\n\t\t\t<div class=\"display-post-types\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#dpt-wrapper-426 { --dpt-text-align: left;--dpt-image-crop: center;--dpt-border-radius: 5px;--dpt-h-gutter: 10px;--dpt-v-gutter: 9px; }\t\t\t<\/style>\n\t\t\t<style type=\"text\/css\">#dpt-wrapper-426 { --dpt-title-font-style:normal;--dpt-title-font-weight:600;--dpt-title-line-height:1.5;--dpt-title-text-decoration:none;--dpt-title-text-transform:none;--dpt-excerpt-font-style:normal;--dpt-excerpt-font-weight:400;--dpt-excerpt-line-height:1.5;--dpt-excerpt-text-decoration:none;--dpt-excerpt-text-transform:none;--dpt-meta1-font-style:normal;--dpt-meta1-font-weight:400;--dpt-meta1-line-height:1.9;--dpt-meta1-text-decoration:none;--dpt-meta1-text-transform:none;--dpt-meta2-font-style:normal;--dpt-meta2-font-weight:400;--dpt-meta2-line-height:1.9;--dpt-meta2-text-decoration:none;--dpt-meta2-text-transform:none; }<\/style><div class=\"dpt-main-header\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-main-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"dpt-main-title-text\">Sanat ve k\u00fclt\u00fcr \u00fczerine g\u00fcncel makaleler<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t<div id=\"dpt-wrapper-426\" class=\"dpt-wrapper dpt-mag1 land1 dpt-cropped dpt-flex-wrap\" >\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"mehr als punk: nina hagen, cosma shiva und die kunst, sich nicht vereinnahmen zu lassen\" data-id=\"4521\"  data-category=\"allgemein gesellschaft kunst &amp; kultur\" data-post_tag=\"auswandern deutschland erfahrungen europa krisen meinungsfreiheit musik portrait\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/punktan-daha-fazlasi-nina-hagen-cosma-shiva-ve-aldanmama-sanati\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Punk'tan daha fazlas\u0131: Nina Hagen, Cosma Shiva ve kendini kapt\u0131rmama sanat\u0131<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Nina ve Cosma Shiva Hagen&#039;in Portresi\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Nina-Cosma-Shiva-Hagen-Titel.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Nina-Cosma-Shiva-Hagen-Titel.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Nina-Cosma-Shiva-Hagen-Titel-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Nina-Cosma-Shiva-Hagen-Titel-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Nina-Cosma-Shiva-Hagen-Titel-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/punktan-daha-fazlasi-nina-hagen-cosma-shiva-ve-aldanmama-sanati\/\" rel=\"bookmark\">Punk'tan daha fazlas\u0131: Nina Hagen, Cosma Shiva ve kendini kapt\u0131rmama sanat\u0131<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"jan-josef liefers: ein portr\u00e4t \u00fcber haltung, herkunft und k\u00fcnstlerische freiheit\" data-id=\"3854\"  data-category=\"allgemein gesellschaft kunst &amp; kultur\" data-post_tag=\"deutschland erfahrungen krisen lernen meinungsfreiheit musik pers\u00f6nlichkeitsentwicklung portrait\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/jan-josef-liefers-bi%cc%87r-tutum-koeken-ve-sanatsal-oezguerluek-portresi%cc%87\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Jan-Josef Liefers: Tav\u0131r, k\u00f6ken ve sanatsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fczerine bir portre<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Jan-Josef Liefers\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/jan-josef-liefers-silhouette.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/jan-josef-liefers-silhouette.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/jan-josef-liefers-silhouette-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/jan-josef-liefers-silhouette-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/jan-josef-liefers-silhouette-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/jan-josef-liefers-bi%cc%87r-tutum-koeken-ve-sanatsal-oezguerluek-portresi%cc%87\/\" rel=\"bookmark\">Jan-Josef Liefers: Tav\u0131r, k\u00f6ken ve sanatsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fczerine bir portre<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"reichweite ist kein eigentum &#8211; warum sichtbarkeit heute nicht mehr ausreicht\" data-id=\"3994\"  data-category=\"allgemein filemaker &amp; erp gesellschaft kunst &amp; kultur\" data-post_tag=\"datenlogik datenschutz denkmodelle digitales eigentum erp-software\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/erisim-sahiplik-degildir-neden-goeruenuerluek-guenuemuezde-artik-yeterli-degildir\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Eri\u015fim sahiplik de\u011fildir - G\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck neden art\u0131k yeterli de\u011fil?<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Eri\u015fim ve sahiplik\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/reichweite-vs-eigentum.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/reichweite-vs-eigentum.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/reichweite-vs-eigentum-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/reichweite-vs-eigentum-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/reichweite-vs-eigentum-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/erisim-sahiplik-degildir-neden-goeruenuerluek-guenuemuezde-artik-yeterli-degildir\/\" rel=\"bookmark\">Eri\u015fim sahiplik de\u011fildir - G\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck neden art\u0131k yeterli de\u011fil?<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"spieltheorie erkl\u00e4rt 25 jahre geopolitik: wie europa seine strategische rolle verlor\" data-id=\"3850\"  data-category=\"allgemein gesellschaft kunst &amp; kultur\" data-post_tag=\"denkmodelle deutschland energiepolitik eu-gesetze europa geopolitik krisen sicherheitspolitik spieltheorie\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/oyun-teori%cc%87si%cc%87-25-yillik-jeopoli%cc%87ti%cc%87gi%cc%87-acikliyor-avrupa-strateji%cc%87k-roluenue-nasil-kaybetti%cc%87\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Oyun teorisi jeopoliti\u011fin 25 y\u0131l\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor: Avrupa stratejik rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l kaybetti?<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"765\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Oyun teorisi jeopoliti\u011fin 25 y\u0131l\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/europa-russland-spieltheorie.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/europa-russland-spieltheorie.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/europa-russland-spieltheorie-300x224.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/europa-russland-spieltheorie-768x574.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/europa-russland-spieltheorie-16x12.jpg 16w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/12\/oyun-teori%cc%87si%cc%87-25-yillik-jeopoli%cc%87ti%cc%87gi%cc%87-acikliyor-avrupa-strateji%cc%87k-roluenue-nasil-kaybetti%cc%87\/\" rel=\"bookmark\">Oyun teorisi jeopoliti\u011fin 25 y\u0131l\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor: Avrupa stratejik rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l kaybetti?<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n<hr \/>\n<h2>S\u0131k\u00e7a sorulan sorular<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Uluslararas\u0131 hukuk ile \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><br \/>\nUluslararas\u0131 hukuk, devletlerin resmi r\u0131zas\u0131na dayanan antla\u015fmalar, s\u00f6zle\u015fmeler ve tan\u0131nm\u0131\u015f ilkelerden olu\u015fan tarihsel olarak geli\u015fmi\u015f, yasal olarak kurulmu\u015f bir sistemdir. \u00d6te yandan \u201ekurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni\u201c a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015f hukuki bir kavram de\u011fil, siyasi bir terimdir. Genellikle, tam olarak hangi somut hukuki kaynaklara veya antla\u015fmalara at\u0131fta bulunuldu\u011fu belirtilmeksizin, arzu edilen bir d\u00fczeni tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Onu sorunlu k\u0131lan da tam olarak bu mu\u011flakl\u0131kt\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Ge\u00e7mi\u015fte kurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninden neden daha az bahsediliyordu?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc somut yasal dayanaklara daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir odaklanma vard\u0131. Uluslararas\u0131 politika geleneksel olarak antla\u015fmalar, BM kararlar\u0131 ve uluslararas\u0131 hukuk ilkeleriyle tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Kurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeni kavram\u0131, ancak bu a\u00e7\u0131k referanslar giderek daha fazla a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya siyasi olarak uygulanamaz hale geldi\u011finde \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li><strong>E\u011fer bir d\u00fcnya polis g\u00fcc\u00fc yoksa uluslararas\u0131 hukukun ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/strong><br \/>\nEvet, ama ulusal hukuktan farkl\u0131 olarak. Uluslararas\u0131 hukuk kendi kendine taahh\u00fct, uluslararas\u0131 beklentiler, diplomatik bask\u0131 ve uzun vadeli \u00e7\u0131karlar yoluyla i\u015fler. Do\u011frudan zorlama yoluyla de\u011fil, kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnemenin uzun vadede istikrars\u0131zl\u0131k yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na var\u0131lmas\u0131 yoluyla i\u015fler - kural\u0131 \u00e7i\u011fneyenlerin kendileri i\u00e7in bile.<\/li>\n<li><strong>\u00d6yleyse devletler neden uluslararas\u0131 hukuka riayet ediyor?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar, s\u00fcrekli belirsizlikten daha elveri\u015flidir. G\u00fc\u00e7l\u00fc devletler bile di\u011ferlerinin nerede durduklar\u0131n\u0131 bilmelerinden fayda sa\u011flar. Uluslararas\u0131 hukuk t\u0131rmanma, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lma ve kontrols\u00fcz tepki riskini azalt\u0131r - en az\u0131ndan ciddiye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece.<\/li>\n<li><strong>Uluslararas\u0131 hukukta \u015fiddet yasa\u011f\u0131 tam olarak ne anlama geliyor?<\/strong><br \/>\nKuvvet kullanma yasa\u011f\u0131 genel olarak devletler aras\u0131nda askeri g\u00fcc\u00fc yasaklamaktad\u0131r. \u0130stisnalar sadece me\u015fru m\u00fcdafaa ya da BM G\u00fcvenlik Konseyi'nin yetkisi gibi son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 durumlarda ge\u00e7erlidir. Bunun \u00f6tesine ge\u00e7en her \u015fey, en az\u0131ndan hukuki a\u00e7\u0131dan, olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u0130nsani m\u00fcdahaleler uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda neden bu kadar sorunlu?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc ahlaki a\u00e7\u0131dan makul g\u00f6r\u00fcnseler de genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir yasal dayanaklar\u0131 yoktur. Uluslararas\u0131 hukuk, ma\u011fduriyetlerin giderilmesi i\u00e7in askeri m\u00fcdahalede bulunma y\u00f6n\u00fcnde genel bir hak tan\u0131mamaktad\u0131r. Ahlaki saikler yasal prosed\u00fcrlerin yerini al\u0131r almaz, g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 yasa\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 oyulmu\u015f olur.<\/li>\n<li><strong>NATO'nun Yugoslavya'ya y\u00f6nelik operasyonu uluslararas\u0131 hukuku ihlal ediyor muydu?<\/strong><br \/>\nHukuki a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda evet, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortada bir BM yetkisi yoktu ve klasik bir me\u015fru m\u00fcdafaa durumu da s\u00f6z konusu de\u011fildi. Bat\u0131l\u0131 pek \u00e7ok uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 bile, siyasi ya da ahlaki a\u00e7\u0131dan savunulsa bile, operasyonun hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/li>\n<li><strong>Yugoslavya'daki sava\u015f neden bu kadar \u00f6nemli bir emsal te\u015fkil ediyor?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc yeterli siyasi destek oldu\u011fu takdirde askeri g\u00fcc\u00fcn yetki olmadan da kullan\u0131labilece\u011fini g\u00f6sterdi. Bu, daha sonra bir\u00e7ok ba\u015fka istisnan\u0131n ge\u00e7ece\u011fi bir kap\u0131 a\u00e7t\u0131.<\/li>\n<li><strong>Bat\u0131'n\u0131n t\u00fcm askeri operasyonlar\u0131 otomatik olarak yasad\u0131\u015f\u0131 m\u0131?<\/strong><br \/>\nHay\u0131r. Baz\u0131 operasyonlar uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131ndad\u0131r, \u00f6rne\u011fin BM'nin a\u00e7\u0131k yetkileri ya da a\u00e7\u0131k me\u015fru m\u00fcdafaa durumlar\u0131 gibi. Sorun her bir eylemde de\u011fil, yasal gri alanlar\u0131 kabul etme ya da g\u00f6rmezden gelme konusundaki artan isteklilikte yatmaktad\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Suriye'deki durum uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan neden bu kadar tart\u0131\u015fmal\u0131?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc Bat\u0131'n\u0131n buradaki askeri eylemleri bazen Suriye h\u00fck\u00fcmetinin r\u0131zas\u0131 olmadan ve BM yetkisi olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bahsedilen gerek\u00e7eler hukuki a\u00e7\u0131dan gri bir alanda yer almakta ve uluslararas\u0131 alanda ayn\u0131 \u015fekilde kabul g\u00f6rmemektedir.<\/li>\n<li><strong>Venezuela'ya y\u00f6nelik mevcut m\u00fcdahale neden \u00f6zellikle kritik?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc egemen bir devlete kar\u015f\u0131 BM yetkisi olmaks\u0131z\u0131n, r\u0131za olmaks\u0131z\u0131n ve a\u00e7\u0131k bir me\u015fru m\u00fcdafaa durumu olmaks\u0131z\u0131n askeri veya polisiye eylemler klasik uluslararas\u0131 hukuk kapsam\u0131nda kabul edilemez. H\u00fck\u00fcmetin siyasi karar\u0131 yasal bir dayana\u011f\u0131n yerini tutmaz.<\/li>\n<li><strong>\u201eKurallar\u0131n se\u00e7ici olarak uygulanmas\u0131\u201c somut olarak ne anlama gelmektedir?<\/strong><br \/>\nBu, kurallar\u0131n baz\u0131 akt\u00f6rler taraf\u0131ndan kat\u0131 bir \u015fekilde talep edildi\u011fi, istisnalar\u0131n ise kendilerine tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Sonu\u00e7 olarak, kurallar evrensel ge\u00e7erliliklerini yitirir ve iktidar ara\u00e7lar\u0131 haline gelir.<\/li>\n<li><strong>Bu neden di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in bir sorun te\u015fkil ediyor?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc bundan kurallar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a m\u00fczakere edilebilir oldu\u011funu \u00f6\u011frenirler. G\u00fc\u00e7l\u00fc devletler kurallar\u0131 esnek bir \u015fekilde yorumlad\u0131klar\u0131nda, di\u011ferleri de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmaya te\u015fvik edilir. Bu da d\u00fczenin erozyonunu h\u0131zland\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Peki kurallara dayal\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni sadece bir g\u00f6steri\u015ften mi ibaret?<\/strong><br \/>\nZorunlu de\u011fildir. Bu terim, mevcut yasaya d\u00fcr\u00fcst\u00e7e at\u0131fta bulunuyorsa faydal\u0131 olabilir. Somut yasal dayanaklar\u0131n yerine ge\u00e7ti\u011finde ve ele\u015ftirel sorgulamalar\u0131 sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda sorunlu hale gelir.<\/li>\n<li><strong>Medya ve kamuoyu bu konuda nas\u0131l bir rol oynuyor?<\/strong><br \/>\nB\u00fcy\u00fck bir tane. Terimler, hukuki anlamlar\u0131 sorgulanmadan ele\u015ftirilmeden kabul edildi\u011finde, siyasi s\u00f6ylemlerin hukukun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi bir atmosfer yarat\u0131lm\u0131\u015f olur. Olgunluk kesin sorularla ba\u015flar.<\/li>\n<li><strong>Bat\u0131'y\u0131 ele\u015ftirmek otomatik olarak di\u011fer hukuk ihlallerini g\u00f6relile\u015ftirmek anlam\u0131na m\u0131 gelir?<\/strong><br \/>\nHay\u0131r. Tam tersi s\u00f6z konusudur. Uluslararas\u0131 hukuku ciddiye alan herkes onu evrensel olarak uygulamal\u0131d\u0131r. Se\u00e7ici ele\u015ftiriler hukukun bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00fcvenilirli\u011fine zarar verir.<\/li>\n<li><strong>Bug\u00fcn hala kurallara ba\u011fl\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninde mi ya\u015f\u0131yoruz?<\/strong><br \/>\nMuhtemelen bir ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131nda. Kurallar\u0131n dili hala var, ancak ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde azal\u0131yor. Bunun a\u00e7\u0131k bir g\u00fc\u00e7 yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fe yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.<\/li>\n<li><strong>Bu geli\u015fmeyle ba\u015fa \u00e7\u0131kman\u0131n en d\u00fcr\u00fcst yolu ne olurdu?<\/strong><br \/>\nYa kurallar\u0131 yeniden ciddiye alacak ve kendinizi tutarl\u0131 bir \u015fekilde onlara ba\u011flayacaks\u0131n\u0131z - ya da g\u00fcce dayal\u0131 bir d\u00fczeni kabul etti\u011finizi a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyeceksiniz. \u0130kisi aras\u0131ndaki her \u015fey belirsizlik yarat\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Makale neden net bir sonu\u00e7 olmadan bitiyor?<\/strong><br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc basit cevaplar yoktur. As\u0131l g\u00f6rev su\u00e7u payla\u015ft\u0131rmak de\u011fil, alg\u0131lar\u0131 keskinle\u015ftirmektir. Sadece bir \u015feylerin de\u011fi\u015fmekte oldu\u011funu fark edenler bilin\u00e7li olarak bununla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kacaklar\u0131na karar verebilirler.<\/li>\n<\/ol>\n<hr \/>\n\n\t\t\t<div class=\"display-post-types\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#dpt-wrapper-427 { --dpt-text-align: left;--dpt-image-crop: center;--dpt-border-radius: 5px;--dpt-h-gutter: 10px;--dpt-v-gutter: 9px; }\t\t\t<\/style>\n\t\t\t<style type=\"text\/css\">#dpt-wrapper-427 { --dpt-title-font-style:normal;--dpt-title-font-weight:600;--dpt-title-line-height:1.5;--dpt-title-text-decoration:none;--dpt-title-text-transform:none;--dpt-excerpt-font-style:normal;--dpt-excerpt-font-weight:400;--dpt-excerpt-line-height:1.5;--dpt-excerpt-text-decoration:none;--dpt-excerpt-text-transform:none;--dpt-meta1-font-style:normal;--dpt-meta1-font-weight:400;--dpt-meta1-line-height:1.9;--dpt-meta1-text-decoration:none;--dpt-meta1-text-transform:none;--dpt-meta2-font-style:normal;--dpt-meta2-font-weight:400;--dpt-meta2-line-height:1.9;--dpt-meta2-text-decoration:none;--dpt-meta2-text-transform:none; }<\/style><div class=\"dpt-main-header\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-main-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"dpt-main-title-text\">Yapay zeka \u00fczerine g\u00fcncel makaleler<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t<div id=\"dpt-wrapper-427\" class=\"dpt-wrapper dpt-mag1 land1 dpt-cropped dpt-flex-wrap\" >\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"unsterblichkeit durch technik: wie weit forschung und ki wirklich sind\" data-id=\"3624\"  data-category=\"allgemein gesellschaft ki-systeme\" data-post_tag=\"denkmodelle k\u00fcnstliche intelligenz lernen llm prozesse sprachmodell\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/11\/teknoloji%cc%87-yoluyla-oeluemsuezluek-arastirma-ve-ki%cc%87ni%cc%87n-gercekte-ne-kadar-uzakta-oldugu\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Teknoloji yoluyla \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck: Ara\u015ft\u0131rma ve yapay zeka ger\u00e7ekten ne kadar ilerledi<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Dijital \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/digitale-unsterblichkeit.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/digitale-unsterblichkeit.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/digitale-unsterblichkeit-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/digitale-unsterblichkeit-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/digitale-unsterblichkeit-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2025\/11\/teknoloji%cc%87-yoluyla-oeluemsuezluek-arastirma-ve-ki%cc%87ni%cc%87n-gercekte-ne-kadar-uzakta-oldugu\/\" rel=\"bookmark\">Teknoloji yoluyla \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck: Ara\u015ft\u0131rma ve yapay zeka ger\u00e7ekten ne kadar ilerledi<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"k\u00fcnstliche intelligenz ohne hype: warum weniger ki-tools oft bessere arbeit bedeuten\" data-id=\"4402\"  data-category=\"apple macos hardware ki-systeme tipps &amp; anleitungen\" data-post_tag=\"denkmodelle erfahrungen k\u00fcnstliche intelligenz llm mac mlx ollama prozesse sprachmodell\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/yutturmaca-olmadan-yapay-zeka-neden-daha-az-ki-araci-genellikle-daha-iyi-is-anlamina-gelir\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Abart\u0131l\u0131 olmayan yapay zeka: neden daha az yapay zeka arac\u0131 daha iyi i\u015f anlam\u0131na geliyor?<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Abart\u0131l\u0131 olmayan yapay zeka\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/KI-ohne-Hype-Titel.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/KI-ohne-Hype-Titel.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/KI-ohne-Hype-Titel-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/KI-ohne-Hype-Titel-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/KI-ohne-Hype-Titel-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/yutturmaca-olmadan-yapay-zeka-neden-daha-az-ki-araci-genellikle-daha-iyi-is-anlamina-gelir\/\" rel=\"bookmark\">Abart\u0131l\u0131 olmayan yapay zeka: neden daha az yapay zeka arac\u0131 daha iyi i\u015f anlam\u0131na geliyor?<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"wie tiere zeit wahrnehmen &#8211; und was das f\u00fcr die zukunft der ki bedeutet\" data-id=\"4918\"  data-category=\"allgemein gesellschaft ki-systeme\" data-post_tag=\"denkmodelle erfahrungen k\u00fcnstliche intelligenz llm portrait prozesse sprachmodell\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/hayvanlarin-zamani-nasil-algiladigi-ve-bunun-kinin-gelecegi-icin-ne-anlama-geldigi\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">Hayvanlar zaman\u0131 nas\u0131l alg\u0131l\u0131yor - ve bu yapay zekan\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in ne anlama geliyor?<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"Hayvanlar, yapay zeka ve zaman alg\u0131s\u0131\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Tiere-KI-Zeitwahrnehmung.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Tiere-KI-Zeitwahrnehmung.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Tiere-KI-Zeitwahrnehmung-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Tiere-KI-Zeitwahrnehmung-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/Tiere-KI-Zeitwahrnehmung-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/02\/hayvanlarin-zamani-nasil-algiladigi-ve-bunun-kinin-gelecegi-icin-ne-anlama-geldigi\/\" rel=\"bookmark\">Hayvanlar zaman\u0131 nas\u0131l alg\u0131l\u0131yor - ve bu yapay zekan\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in ne anlama geliyor?<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry has-thumbnail\" data-title=\"warum ein eigenes magazin f\u00fcr unternehmen heute wichtiger ist als werbung\" data-id=\"4476\"  data-category=\"gesellschaft ki-systeme tipps &amp; anleitungen\" data-post_tag=\"datenlogik datenschutz digitales eigentum k\u00fcnstliche intelligenz ratgeber\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"dpt-entry-wrapper\"><div class=\"dpt-featured-content\"><div class=\"dpt-permalink\"><a href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/buguen-bi%cc%87r-si%cc%87rket-dergi%cc%87si%cc%87-neden-reklamdan-daha-oenemli%cc%87\/\" class=\"dpt-permalink\"><span class=\"screen-reader-text\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015firketler i\u00e7in kendi dergilerine sahip olmak neden reklam vermekten daha \u00f6nemli?<\/span><\/a><\/div><div class=\"dpt-thumbnail\"><div class=\"dpt-thumbnail-inner\"><img width=\"1024\" height=\"683\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"M\u00fclk olarak dergi\" context=\"dpt\" data-dpt-src=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/magazin-gastbeitraege.jpg\" data-dpt-sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" data-dpt-srcset=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/magazin-gastbeitraege.jpg 1024w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/magazin-gastbeitraege-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/magazin-gastbeitraege-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.markus-schall.de\/wp-content\/uploads\/magazin-gastbeitraege-18x12.jpg 18w\" \/><\/div><span class=\"dpt-thumbnail-aspect-ratio\" style=\"padding-top: 75%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"sub-entry\"><h3 class=\"dpt-title\"><a class=\"dpt-title-link\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/buguen-bi%cc%87r-si%cc%87rket-dergi%cc%87si%cc%87-neden-reklamdan-daha-oenemli%cc%87\/\" rel=\"bookmark\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015firketler i\u00e7in kendi dergilerine sahip olmak neden reklam vermekten daha \u00f6nemli?<\/a><\/h3><\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div><!-- .dpt-entry -->\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n<hr \/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u0131llard\u0131r politikac\u0131lar\u0131n ve medyan\u0131n \u201ekurallara dayal\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fczeninden\u201c ne kadar s\u0131k bahsettiklerini fark ettim. ABD ile Venezuela aras\u0131ndaki mevcut \u00e7at\u0131\u015fma bu konuyu yeniden g\u00fcndeme getirdi. Ge\u00e7mi\u015fte bu terim neredeyse hi\u00e7 kullan\u0131lmazd\u0131, ancak bug\u00fcn neredeyse standart bir refleks gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: bir yerde bir \u015fey olursa, hemen ... <a title=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015firketler i\u00e7in kendi dergilerine sahip olmak neden reklam vermekten daha \u00f6nemli?\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/2026\/01\/buguen-bi%cc%87r-si%cc%87rket-dergi%cc%87si%cc%87-neden-reklamdan-daha-oenemli%cc%87\/\" aria-label=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015firketler i\u00e7in kendi dergilerine sahip olmak neden reklam vermekten daha \u00f6nemli hakk\u0131nda devam\u0131n\u0131 oku\">Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4281,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":625,"footnotes":""},"categories":[1,466],"tags":[444,470,475,482,426,484],"class_list":["post-4275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-allgemein","category-gesellschaft","tag-denkmodelle","tag-eu-gesetze","tag-europa","tag-geopolitik","tag-krisen","tag-sicherheitspolitik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4275"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5836,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275\/revisions\/5836"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markus-schall.de\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}