Polityka bezpieczeństwa

Polityka bezpieczeństwa jest jednym z podstawowych zadań współczesnych państw. Obejmuje ona wszystkie środki polityczne, wojskowe, dyplomatyczne i gospodarcze mające na celu zapewnienie stabilności kraju i jego sojuszy. W ostatnich latach temat ten ponownie zyskał na znaczeniu w Europie. Wojny w bezpośrednim sąsiedztwie, napięcia geopolityczne między głównymi mocarstwami i nowe zagrożenia w przestrzeni cyfrowej doprowadziły do tego, że kwestie obrony, polityki sojuszy i współpracy strategicznej są dyskutowane bardziej intensywnie niż przez długi czas. Polityka bezpieczeństwa dotyczy nie tylko wojska i rządów. Wpływa również na społeczeństwo, gospodarkę i instytucje demokratyczne - od dostaw energii i międzynarodowych stosunków handlowych po edukację polityczną i debatę publiczną.

42 lata programów wyborczych: jak zmieniły się niemieckie partie polityczne

przez
Porównanie programów wyborczych niemieckich partii z ostatnich 42 lat

Terminy polityczne mają zaskakująco długą żywotność. Od dziesięcioleci mówimy o lewicy i prawicy, o konserwatyzmie i postępowości, o liberalizmie, socjalizmie czy ekologii. Słowa te w dużej mierze pozostały niezmienne. Ale czy to samo dotyczy stanowisk politycznych, które się za nimi kryją?

Właśnie to pytanie stało się punktem wyjścia dla niniejszego porównania. Nie interesuje mnie tu tak bardzo to, jak partie opisują dziś swoją historię ani jak z perspektywy czasu ocenia się wydarzenia polityczne. Znacznie ciekawsza wydaje mi się prostsza metoda: bierze się programy wyborcze z różnych dekad i zestawia je obok siebie.

Czego faktycznie domagała się CDU/CSU w 1983 roku? Co pisała wówczas SPD na temat gospodarki, rodziny, obrony czy azylu? Jakie poglądy na temat NATO, Bundeswehry i zaopatrzenia w energię prezentowali Zieloni podczas swojej pierwszej kampanii wyborczej do Bundestagu? Za czym opowiadała się FDP? I co z tego znalazło się jeszcze w programach w 1990 roku, a w końcu w 2025 roku? Można tu dostrzec interesujące zmiany. Nie chcę jednak na początku tego artykułu ustalać, jakie to są zmiany.

Czytaj więcej

Bogactwo w lodzie – dlaczego boom surowcowy w Grenlandii pozostaje niepewny

przez
Surowce w Grenlandii

Pod lodem Grenlandii kryje się obietnica, która od lat pobudza wyobraźnię polityków, przedsiębiorców i inwestorów: metale ziem rzadkich, minerały o kluczowym znaczeniu, ropa naftowa, gaz i inne surowce, które w świecie głodnym surowców mogą zyskać na znaczeniu. Im bardziej zmiany klimatyczne wpływają na regiony arktyczne, tym częściej Grenlandia jest opisywana jako przyszły zwycięzca tych zmian.

Jednak sprawa nie jest aż tak prosta. Pomiędzy zasobami geologicznymi a opłacalnym wydobyciem stoją decyzje polityczne, wysokie koszty, brak infrastruktury, wahania cen surowców oraz społeczeństwo, które niekoniecznie musi popierać każdą formę przemysłowej eksploatacji. Grenlandia jest zatem nie tyle pewnym gigantem surowcowym, co przykładem tego, jak duża może być przepaść między potencjałem a rzeczywistością.

Czytaj więcej

Donald Trump w systemie USA - pochodzenie, władza, media i wpływ

przez
Donald Trump w systemie USA

Donald Trump nie jest zwykłą postacią polityczną. Nie jest klasycznym mężem stanu, nie jest ideologicznie wyszkolonym żołnierzem partyjnym, nie jest produktem dziesięcioleci waszyngtońskich sieci. Trump jest przede wszystkim jedną rzeczą: ekranem projekcyjnym. Dla nadziei, dla obaw, dla gniewu, dla odrzucenia - i dla oczekiwań, które wykraczają daleko poza konkretną politykę. Właśnie dlatego jego portret ma sens. Nie trzeba go lubić ani nie lubić, ale zdecydowanie uwidacznia coś, co już tam było.

Trump to nie tylko decyzje czy programy. Reprezentuje on pęknięcie w politycznym wizerunku świata zachodniego. A tego rozłamu nie da się wyjaśnić, postrzegając go jedynie jako „populistę“, „prowokatora“ czy „przypadek historii“. Jeśli chcesz zrozumieć Trumpa, musisz postrzegać go zarówno jako symptom, jak i aktora.

Czytaj więcej

Kim właściwie jest J. D. Vance? Portret jego pochodzenia, kariery, sprzeczności i przyszłości

przez
Kim jest J. D. Vance?

Międzynarodowe doniesienia na temat Stanów Zjednoczonych są zwykle zdominowane przez wielkie, głośne postacie. Nazwiska, które polaryzują, które prowokują, które generują nagłówki. Dla wielu europejskich obserwatorów polityka w USA jest zatem często grą eskalacji, konfliktu i wyraźnie rozpoznawalnych przeciwieństw. I nagle pojawia się nazwisko, które zupełnie nie pasuje do tego obrazu: J. D. Vance.

Nie jest klasycznym mówcą. Nie jest człowiekiem wielkich gestów. Nie jest politykiem, który natychmiast przyciąga uwagę zwięzłymi słowami. A jednak nagle się pojawia - w wywiadach, w analizach, w debatach politycznych. Nie jako postać marginalna, ale jako ktoś, kto w oczywisty sposób odgrywa rolę większą, niż się wydaje na pierwszy rzut oka. Dla wielu czytelników w Niemczech czy Europie to właśnie tutaj zaczyna się prawdziwe pytanie: kim w ogóle jest ten człowiek - i dlaczego nagle stał się tak ważny?

Czytaj więcej

Konflikt irańsko-izraelski: dlaczego jego eskalacja jest strategicznym koszmarem Zachodu?

przez
Izrael-Iran - strategiczny koszmar

Są w tej historii momenty, w których czuć, że coś się zmienia. Nie gwałtownie, nie jedną decyzją, ale jak linia, która powoli, ale nieubłaganie biegnie przez kurz starych pewników. Ostatnie kilka dni to właśnie takie momenty. Przez długi czas zastanawiałem się, czy naprawdę powinienem pisać ten artykuł - w końcu już raz szczegółowo zajmowałem się Iranem i wyjaśniłem, że można zrozumieć ten kraj i jego struktury władzy tylko wtedy, gdy spojrzy się na dziesięciolecia. Ale to właśnie te linie stały się teraz ponownie widoczne, wyraźniej niż kiedykolwiek.

To, co sprawia, że siedzę i zwracam uwagę, to nie tylko twarde fakty: nocne ataki, przeciążenie izraelskiej obrony przeciwrakietowej, retoryka przywódców politycznych, rosnąca zmiana władzy w tle. Chodzi o podstawowy wzorzec - poczucie, że oto konflikt wkracza w fazę, która będzie koszmarem dla każdego stratega. I właśnie dlatego piszę ten artykuł: ponieważ wielu widzi powierzchnię, ale mało kto rozumie, co dzieje się pod spodem.

Czytaj więcej

Od zakończenia obowiązkowej służby wojskowej do strajków szkolnych: nowa debata na temat Bundeswehry i edukacji

przez
Strajki szkolne w sprawie obowiązkowej służby wojskowej i Bundeswehry w szkołach

Kiedy sam zostałem powołany do Bundeswehry w latach 90-tych, była to wciąż całkiem normalna część życia wielu młodych mężczyzn w Niemczech. Każdy, kto ukończył szkołę, odbywał służbę cywilną lub wojskową. W tamtych czasach była to po prostu część życia - tak jak trening czy studia. Ludzie rozmawiali o tym, wiedzieli z grubsza, czego się spodziewać i prawie każdy miał w swoim kręgu znajomych kogoś, kto właśnie wstąpił do wojska lub zrobił to niedawno.

Ja również odbyłem służbę wojskową. W moim środowisku nie było na ten temat większych debat ideologicznych. Oczywiście pojawiała się krytyka wojska czy dyskusje na temat wyjazdów za granicę - ale Bundeswehra była w zasadzie normalną częścią państwa. Była obecna, ale nie odgrywała szczególnie dominującej roli w codziennym życiu większości ludzi. Co ciekawe, dotyczyło to również szkoły.

Czytaj więcej

Anuluj kulturę na Zachodzie: analiza sportu, uniwersytetów, wojska i sankcji UE

przez
Anuluj kulturę na Zachodzie

Kiedy słyszymy dziś słowo „cancel culture“, szybko myślimy o uniwersytetach, sieciach społecznościowych lub wybitnych osobach, które znalazły się pod presją za bezmyślne wypowiedzi. Pierwotnie zjawisko to było silnie zlokalizowane w sferze kulturalnej i akademickiej. Chodziło o bojkoty, protesty i symboliczny dystans. Jednak w ostatnich latach coś się zmieniło. Dynamika wzrosła, stała się poważniejsza - a przede wszystkim: stała się bardziej polityczna.

Dziś obserwujemy nie tylko indywidualne debaty na temat wykładów czy wpisów na Twitterze. Widzimy sportowców, którzy nie mogą brać udziału w zawodach. Artystów, których programy są odwoływane. Profesorów znajdujących się pod ogromną presją. Oficerów wojskowych, których wypowiedzi w ciągu kilku godzin wywołują międzynarodową falę. Kraje, które prowadzą listy. Zakazy wjazdu. Sankcje, które dotyczą nie tylko instytucji, ale i konkretnych osób.

To coś więcej niż marginalne zjawisko kulturowe. Stało się mechanizmem politycznym.

Czytaj więcej

Energia, władza i zależność: droga Europy od światowego lidera eksportu do konsumenta

przez
Europa i energia

Jeśli rozejrzysz się dziś po Niemczech, zauważysz jedną rzecz: Sytuacja energetyczna jest inna niż dwadzieścia lat temu. I to zasadniczo. Dwie dekady temu Niemcy były postrzegane jako uosobienie stabilności przemysłowej. Niezawodne dostawy energii elektrycznej, przewidywalne ceny gazu, solidna infrastruktura sieciowa. Energia nie była bieżącą kwestią polityczną, ale czymś oczywistym. To już było. Działała. Była przystępna cenowo. Była - i to jest kluczowe - możliwa do zaplanowania.

Obecnie jednak energia stała się strategicznym czynnikiem niepewności w Europie, zwłaszcza w Niemczech. Ceny ulegają wahaniom, przemysł przesuwa inwestycje, debaty polityczne koncentrują się wokół dotacji, rezerw awaryjnych i zależności. Energia to już nie tylko infrastruktura - to czynnik władzy, pole do negocjacji i geopolityczna dźwignia.

W tym artykule chcemy spokojnie prześledzić ten rozwój. Nie w alarmistyczny czy konspiracyjny sposób, ale krok po kroku. Co się zmieniło? Jakie decyzje zostały podjęte? Kto na tym skorzystał? A przede wszystkim: w jaki sposób kontynent, który był suwerenny pod względem polityki energetycznej, znalazł się w sytuacji, w której prawie nie ma niezależnej kontroli nad swoim najbardziej podstawowym fundamentem - dostawami energii?

Czytaj więcej

↑