Maatschappij

Deze sectie bevat sociale ontwikkelingen, observaties en spanningen De focus ligt op onderwerpen die ons samenleven, onze waarden en onze culturele oriëntatie beïnvloeden. Sommige van deze artikelen gaan over actuele debatten, andere nemen al lang bestaande structuren onder de loep of kijken terug naar historische contexten. Het gaat er vaak niet om snel een oordeel te vellen, maar om even stil te staan, beter te kijken - en de vraag te stellen: waar willen we eigenlijk heen als samenleving?

Wie hier leest, vindt geen schreeuwerig opinietheater, maar rustige analyses, heldere bewoordingen en oog voor wat vaak tussen de regels ligt. Zeker in een tijd van toenemende polarisatie kan een gedifferentieerde kijk op maatschappelijke kwesties je helpen om bewuster je eigen standpunt te kiezen - en dat zo nodig in twijfel te trekken.

Ulrike Guérot: Een Europeaan tussen idee, universiteit en openbaar discours

door
Ulrike Guérot en Europa

Er zijn mensen wiens gedachten je graag volgt, niet omdat je het overal mee eens bent, maar omdat ze proberen door te dringen in de dingen. Voor mij is Ulrike Guérot zo'n stem. Ik kijk nu al een paar jaar naar haar lezingen - niet regelmatig, niet ritueel, maar als ik een onderwerp tegenkom waarvan ik vind dat het de moeite waard is om er dieper naar te luisteren. Wat me opvalt is dat haar argumenten rustig, gestructureerd en grotendeels niet-ideologisch zijn.

Dit maakt haar lezingen niet spectaculair in de zin van media, maar ze zijn wel duurzaam. Je kunt lang naar haar luisteren zonder het gevoel te krijgen dat ze een kant-en-klaar wereldbeeld probeert te verkopen. Vooral in een tijd waarin politieke debatten vaak moreel geladen of emotioneel afgekapt zijn, lijkt deze manier van spreken bijna ouderwets. In de beste zin van het woord.

Meer lezen

Bereik is geen eigendom - Waarom zichtbaarheid vandaag de dag niet meer genoeg is

door
Bereik vs. eigendom

Ruim tien jaar geleden zag ik toevallig een lezing over de overgang van de informatiemaatschappij naar de kennismaatschappij. Veel klonk toen nog theoretisch, bijna academisch. Het ging over concepten als gegevenssoevereiniteit, eigendom van informatie en de vraag wie in de toekomst zal bepalen wat toegankelijk is - en wat niet. Vandaag, met een beetje afstand, lijkt deze lezing verrassend precies. Veel van wat toen als een ontwikkeling werd beschreven, is nu immers werkelijkheid geworden. Steeds meer gegevens zijn naar de cloud gemigreerd. Steeds meer informatie wordt niet langer opgeslagen op interne systemen, maar op externe infrastructuren. En steeds vaker bepaalt niet langer de gebruiker, maar een provider, een platform of een set regels wat er mogelijk is.

Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het de moeite waard om een stap terug te doen. De informatiemaatschappij waarin velen van ons zijn opgegroeid was geen normale toestand. Het was een historische uitzondering.

Meer lezen

Speltheorie verklaart 25 jaar geopolitiek: Hoe Europa zijn strategische rol verloor

door
Speltheorie verklaart 25 jaar geopolitiek

Voor velen klinkt speltheorie als droge wiskunde, als formules, als iets dat alleen een rol speelt bij colleges of zakelijke spelletjes. In werkelijkheid is het echter een oud denkinstrument dat al bestond lang voordat het academisch geformaliseerd werd. Diplomaten gebruikten het, commandanten gebruikten het, captains of industry gebruikten het - lang voordat het ook maar zo genoemd werd. Uiteindelijk is het niets meer dan een nuchtere vraag:

„Wanneer verschillende spelers beslissingen moeten nemen in een onzekere situatie - welke opties hebben ze dan en wat zijn de gevolgen?“

Dit soort denken is vandaag de dag verrassend zeldzaam geworden. In plaats van alternatieven te analyseren, wordt veel beperkt tot morele verhalen of spontane interpretaties. Maar juist als het om geopolitieke kwesties gaat, zou een heldere analyse van de mogelijkheden de basis zijn van elk volwassen beleid. Het is precies dit oude ambacht dat ik in dit artikel weer wil oppakken.

Meer lezen

Permanente crisis als normale toestand: Hoe verhalen onze perceptie vervormen

door
Permanente crisis, verhalen

Het is vreemd hoe bepaalde ontwikkelingen stilletjes opkomen en pas achteraf hun volledige impact onthullen. Als ik nadenk over hoe ik vandaag de dag tegen het nieuws aankijk, realiseer ik me dat mijn benadering van het nieuws meer dan twintig jaar geleden fundamenteel is veranderd. Sinds de millenniumwisseling heb ik nauwelijks meer naar het traditionele televisienieuws gekeken. Het was nooit een bewuste keuze tegen iets - meer een geleidelijk afkicken ervan. Op een gegeven moment realiseerde ik me gewoon dat het dagelijkse bombardement van wisselende doemscenario's mijn leven niet verbeterde en mijn visie niet helderder maakte.

Meer lezen

Jan-Josef Liefers: Een portret van houding, afkomst en artistieke vrijheid

door
Jan-Josef Liefers

Als je Jan-Josef Liefers vandaag de dag ziet als de excentrieke professor Boerne in „Tatort“, is het gemakkelijk om te vergeten hoe lang het heeft geduurd om daar te komen. Zelf heb ik hem altijd graag in deze rol gezien: als een mengeling van subtiliteit, narcisme, humor en verbazingwekkende helderheid. Maar deze mix komt niet uit het niets. Het is het resultaat van een leven dat begon in een heel ander Duitsland - in de DDR, in een land met smalle grenzen en duidelijke richtlijnen.

Om te begrijpen waarom Liefers tegenwoordig zo'n consequent standpunt inneemt, moet je teruggaan naar zijn jeugd, naar de theaterwereld van zijn ouders en naar een tijd waarin kritiek op het systeem allesbehalve zonder gevolgen was.

Meer lezen

De toestand van de Duitse economie in 2025: vijf jaar crisis, cijfers, trends en vooruitzichten

door
Staat van de Duitse economie in 2025

Als je naar de Duitse economie van vandaag kijkt, is het bijna onmogelijk om de afgelopen vijf jaar van elkaar te scheiden. Het was een aaneenschakeling van gebeurtenissen die elkaar overlapten, versterkten en in sommige gevallen blokkeerden. Het startpunt was 2020 - het jaar waarin de pandemie het openbare leven, de toeleveringsketens en hele industrieën in één klap tot stilstand bracht. Veel bedrijven moesten sluiten, de productie werd onderbroken en er werd overheidssteun verleend om te voorkomen dat de economie op korte termijn volledig zou instorten.

Wat toen een tijdelijke uitzonderlijke situatie leek, ontwikkelde zich echter tot iets groters: De gevolgen van de beslissingen die toen werden genomen, beïnvloeden vandaag nog steeds het dagelijkse leven van ondernemers, zelfstandigen en werknemers. Iedereen die toen dacht dat na een paar maanden alles weer „als vanouds“ zou zijn, kan nu zien dat veel dingen blijvend veranderd zijn.

Meer lezen

Waarom Dieter Bohlen spreekt als anderen zwijgen: Een portret van ijver en duidelijkheid

door

Er zijn persoonlijkheden die je pas echt begrijpt als je je losmaakt van hun publieke imago. Dieter Bohlen behoort precies tot deze categorie. Muzikaal gezien ben ik zelf geen grote fan van zijn oppervlakkige, vaak erg eenvoudige melodieën - en toch moet eerlijk gezegd worden dat wat hij in de jaren tachtig maakte uiterst precies, doelgroepgericht en duidelijk gestructureerd was. Bohlen was nooit een groot kunstenaar in de romantische zin van het woord. Maar hij was een uitstekende zakenman, een harde werker en iemand die zijn vak verstond op een manier die weinigen vandaag de dag nog begrijpen.

Wat hem voor mij interessant maakt is niet zozeer zijn muziek - maar het feit dat hij tientallen jaren succesvol bleef, terwijl hele generaties artiesten om hem heen kwamen en gingen. Dat hij naar dezelfde handelsschool in Oldenburg ging als ik. En dat hij vandaag - na vele jaren van stilte - plotseling een duidelijk standpunt inneemt over sociale kwesties. Dat is de reden waarom het de moeite waard is om naar Dieter Bohlen te kijken als een persoon buiten het gebruikelijke mediabeeld: niet als een poptitaan, niet als een tv-presentator, maar als een vakman, zakenman en spiegel van een tijd die zichzelf steeds minder begrijpt.

Meer lezen

De 28e regeling van de EU: de stille reorganisatie van de Europese Economische Ruimte?

door
28e EU-regeling

Op dit moment heeft half Europa het over het zogenaamde „28e regime“. Velen vragen zich af wat dit eigenlijk moet voorstellen. Een nieuwe staat? Een geheim EU-project? Of gewoon een nieuwe poging om de interne markt te moderniseren? In feite is het een concept dat groots klinkt, maar in wezen een extra bedrijfsvorm beschrijft die verondersteld wordt optioneel en puur vrijwillig te zijn. De naam „28e regime“ komt van het feit dat er nog een set regels zou zijn naast de 27 nationale rechtssystemen - als een extra gereedschap in een al volle gereedschapskist.

Het idee erachter is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Starters, investeerders en sommige KMO's klagen er al jaren over dat de EU uit 27 zeer verschillende economische zones bestaat. Afhankelijk van het land waar je start, moet je aan verschillende regels voldoen: verschillende opstartformaliteiten, verschillende aansprakelijkheidsregels, verschillende vereisten voor werknemersparticipatie of het aantrekken van kapitaal. Dit is een obstakel voor internationale techbedrijven en vaak een afschrikmiddel voor oprichters. Dit is precies waar de EU-instellingen willen beginnen.

Meer lezen

↑