Denkmodellen

Bijdragen over denkmodellen en strategieën. Er worden methoden gepresenteerd om complexe relaties duidelijker te begrijpen en processen of beslissingen op een gestructureerde manier te benaderen.

Hoe de pandemie economen ongelijk gaf over inflatie, groei en economisch herstel

door
Veronderstellingen van economen tijdens de pandemie

Zelfs tijdens de pandemie van het coronavirus waren veel economen het verrassend eens: het grote gevaar was een fase van lage inflatie, misschien zelfs deflatie. Een paar jaar later ontstond een ander beeld. De inflatie bereikte in veel landen historische hoogten, toeleveringsketens stortten in en economische ontwikkelingen verliepen anders dan verwacht.

De pandemie was niet alleen een gezondheidscrisis - het was ook een stresstest voor economische voorspellingen. Dit artikel laat zien waar deskundigen het mis hadden, waarom dit het geval was en welke lessen we kunnen leren voor toekomstige beoordelingen.

Meer lezen

Van inhoud naar substantie: hoe digitale systemen worden gecreëerd die niet kunnen worden gekopieerd

door
Systeem in plaats van individuele inhoud

Als je vandaag de dag rondloopt in de digitale ruimte, krijg je al snel een bepaalde indruk: als je zichtbaar bent, ben je succesvol. Als je bereik hebt, heb je invloed. En als je veel content produceert, bouw je automatisch iets op. Deze vergelijking lijkt op het eerste gezicht plausibel - maar is misleidend. Want zichtbaarheid is geen eigendom. Bereik is geen eigendom. En content is zeker geen fundament.

Een post kan duizenden keren gelezen worden en toch na een paar dagen vrijwel verdwenen zijn. Een post op sociale media kan viraal gaan en tegelijkertijd geen blijvend effect hebben. Zelfs goed geplaatste inhoud in zoekmachines is niet automatisch stabiel. Ze zijn afhankelijk van algoritmes, platformregels en ontwikkelingen waar je geen controle over hebt.

Meer lezen

Geleid in het dagelijks leven - Hoe moderne verkooptrucs ons gedrag sturen

door
Verkooptrucs in de supermarkt en online

Het zijn vaak de kleine dingen die je verwonderen. Geen grote gebeurtenissen, geen luidruchtige onderbreking - eerder een rustig moment waarop je even stilstaat en je afvraagt: was het vroeger niet anders? Onlangs had ik zo'n moment in de supermarkt. Een winkel die ik al jaren ken. Een van die plekken waar je niet hoeft na te denken. Je weet waar de dingen zijn. Melk achteraan rechts, brood vooraan links, de gebruikelijke routes ertussenin. Het is een stille vorm van betrouwbaarheid die je in het dagelijks leven nauwelijks opmerkt - zolang hij er maar is.

Maar deze keer was er iets anders. Ik was aan het zoeken. Niet lang, maar langer dan normaal. De melk was niet meer waar hij altijd was. Een paar stappen verder, dan weer terug. Eindelijk had ik het gevonden - maar de gedachte bleef. Waarom? In eerste instantie lijkt het triviaal. Een schap wordt herschikt, een product verplaatst. Dat gebeurt. Maar wanneer zulke momenten zich opstapelen, verliest het geheel zijn willekeurige karakter. Het creëert een indruk die moeilijk te vatten is, maar niettemin tastbaar: hier wordt iets veranderd - niet voor mij, maar met mij.

Meer lezen

Van ChatGPT data-export naar je eigen kennis AI: stap-voor-stap met Ollama en Qdrant

door
De weg naar je eigen AI-geheugen

In het eerste deel van deze artikelreeks zagen we dat het exporteren van ChatGPT-gegevens veel meer is dan alleen een technische functie. Je geëxporteerde gegevens bevatten een verzameling gedachten, ideeën, analyses en gesprekken die zich over een lange periode hebben verzameld. Maar zolang deze gegevens alleen als een archief op je harde schijf worden opgeslagen, blijft het alleen dat: een archief. De cruciale stap is om deze informatie weer bruikbaar te maken. Dit is precies waar de ontwikkeling van een persoonlijke kennis-AI begint.

Het idee is eigenlijk verrassend eenvoudig: een AI moet niet alleen met algemene kennis werken, maar ook toegang hebben tot je eigen gegevens. Hij moet eerdere gesprekken doorzoeken, geschikte inhoud vinden en deze verwerken in nieuwe antwoorden. Dit verandert een gewone AI in een soort digitaal geheugen. Dit is het tweede deel van de artikelreeks, waarin nu wordt ingegaan op de praktische kant van de zaak.

Meer lezen

Het conflict tussen Iran en Israël: Waarom deze escalatie de strategische nachtmerrie van het Westen is

door
Israël-Iran - Strategische nachtmerrie

Er zijn momenten in het verhaal waarop je voelt dat er iets aan het verschuiven is. Niet abrupt, niet met een enkele beslissing, maar als een lijn die langzaam maar onverbiddelijk door het stof van oude zekerheden loopt. De afgelopen dagen waren zulke momenten. Ik heb me lang afgevraagd of ik dit hoofdartikel wel moest schrijven - ik heb Iran immers al eens in detail behandeld en duidelijk gemaakt dat je dit land en zijn machtsstructuren alleen kunt begrijpen als je naar de decennialange lijnen kijkt. Maar juist die lijnen zijn nu weer zichtbaar geworden, duidelijker dan ooit.

Wat mij doet opkijken zijn niet alleen de harde feiten: de nachtelijke aanvallen, de overbelasting van de Israëlische raketafweer, de retoriek van politieke leiders, de toenemende machtsverschuiving op de achtergrond. Het is het onderliggende patroon - het gevoel dat dit conflict een fase ingaat die voor elke strateeg een nachtmerrie zal zijn. En dat is precies waarom ik dit artikel schrijf: omdat velen de oppervlakte zien, maar bijna niemand begrijpt wat er onder zit.

Meer lezen

Europa tussen vrijheid van meningsuiting en regelgeving: nieuw informatieportaal VS roept vragen op

door
EU-censuur, haatzaaien en het nieuwe Amerikaanse portaal

Onlangs stuitte ik op informatie die me in eerste instantie nogal terloops interesseerde - maar die me vervolgens niet meer losliet. In een rapport stond dat de Amerikaanse overheid een nieuw online portaal aan het plannen was. Een portaal dat inhoud toegankelijk zou maken die in bepaalde delen van de wereld wordt geblokkeerd. Landen als Iran en China werden genoemd. Maar toen viel er een andere term: Europa.

Europa.

Het idee dat Amerikaanse organisaties een informatieportaal ontwikkelen dat uitdrukkelijk bedoeld is voor Europese burgers omdat bepaalde inhoud hier niet langer toegankelijk is, deed me versteld staan. Niet verontwaardigd of in paniek, maar alert. Als Europa ineens in één adem genoemd wordt met klassieke censuurgebieden, is het de moeite waard om eens goed te kijken.

Meer lezen

Cancel Cultuur in het Westen: sport, universiteiten, het leger en EU-sancties geanalyseerd

door
Cultuur opzeggen in het Westen

Als je tegenwoordig het woord „cancelcultuur“ hoort, denk je al snel aan universiteiten, sociale netwerken of prominente personen die onder druk komen te staan omdat ze een ondoordachte uitspraak hebben gedaan. Oorspronkelijk was het fenomeen sterk gelokaliseerd in de culturele en academische sfeer. Het ging om boycots, protesten en symbolische afstand nemen. Maar de laatste jaren is er iets veranderd. De dynamiek is gegroeid, het is serieuzer geworden - en vooral: het is politieker geworden.

Vandaag de dag kijken we niet alleen naar individuele debatten over lezingen of Twitterberichten. We zien atleten die niet aan wedstrijden mogen meedoen. Artiesten wier programma's worden geannuleerd. Professoren die onder enorme druk komen te staan. Militairen wier uitspraken binnen enkele uren internationale golven maken. Staten die lijsten bijhouden. Inreisverboden. Sancties die niet alleen instellingen treffen, maar ook specifieke individuen.

Dit is meer dan een marginaal cultureel fenomeen. Het is een politiek mechanisme geworden.

Meer lezen

Leren denken in dialoog met AI: Waarom goede vragen belangrijker zijn dan goede modellen

door
Leren denken in dialoog met AI

De term „AI als sparringpartner“ komt nu vaak voor. Het betekent meestal dat een AI helpt met schrijven, ideeën genereert of taken sneller afrondt. Een eerste basisartikel hierover is al gepubliceerd in het tijdschrift. Dit artikel wil nu in de praktijk laten zien hoe AI kan worden gebruikt als een effectieve denkpartner. In de praktijk blijkt dat AI pas echt interessant wordt als het niet wordt behandeld als een hulpmiddel, maar als een tegenhanger. Niet in de menselijke betekenis, maar als iets dat antwoord geeft, tegenspreekt, verder leidt - of zelfs genadeloos onthult waar je eigen denken tekortschiet.

Dit is precies waar het echte voordeel begint. Niet waar de AI „levert“, maar waar het reageert. Waar het niet simpelweg verwerkt, maar denkprocessen zichtbaar maakt. Dit is lastiger dan een traditionele tool - maar ook duurzamer.

Meer lezen

↑