Energiebeleid

Het huidige energiebeleid bepaalt of Europa over tien jaar nog steeds een concurrerend continent is. Decennialang was goedkope energie de basis voor industrie, onderzoek en economisch succes. Dit fundament is in een paar jaar tijd aan het wankelen gebracht - door verkeerde politieke beslissingen, geopolitieke risico's en een verkeerd begrepen klimaatstrategie. In mijn analyses laat ik zien hoe energieprijzen, geopolitieke afhankelijkheden en technologische ontwikkelingen met elkaar verbonden zijn. Als je wilt begrijpen waarom AI, grondstoffen en industrie in gelijke mate verbonden zijn met het energievraagstuk, kun je niet om een nuchtere blik op het Europese energiebeleid heen.

42 jaar verkiezingsprogramma's: hoe de Duitse politieke partijen zijn veranderd

door
Een vergelijking van de verkiezingsprogramma’s van Duitse partijen over een periode van 42 jaar

Politieke begrippen gaan verbazingwekkend lang mee. Al decennia lang spreken we over links en rechts, over conservatief en progressief, over liberaal, sociaal of ecologisch. De woorden zijn grotendeels hetzelfde gebleven. Maar geldt dat ook voor de politieke standpunten die erachter schuilgaan?

Juist deze vraag vormde het uitgangspunt voor deze vergelijking. Het interesseert mij daarbij minder hoe partijen hun eigen geschiedenis vandaag de dag beschrijven of hoe politieke ontwikkelingen achteraf worden ingekaderd. Een eenvoudigere methode lijkt mij veel interessanter: je neemt de verkiezingsprogramma’s uit verschillende decennia en legt ze naast elkaar.

Wat eiste de CDU/CSU in 1983 eigenlijk? Wat schreef de SPD destijds over economie, gezin, defensie of asiel? Welke visie hadden de Groenen tijdens hun eerste Bondsdagverkiezingscampagne op de NAVO, de Bundeswehr en de energievoorziening? Waar stond de FDP voor? En wat daarvan is in 1990 en uiteindelijk in 2025 nog terug te vinden in de programma’s? Daarbij kunnen interessante verschuivingen aan het licht komen. Maar welke dat precies zijn, wil ik aan het begin van dit artikel nog niet vaststellen.

Meer lezen

Rijkdom in het ijs – waarom de grondstoffenboom in Groenland onzeker blijft

door
Grondstoffen in Groenland

Onder het ijs van Groenland schuilt een belofte die al jaren tot de verbeelding spreekt van politici, het bedrijfsleven en investeerders: zeldzame aardmetalen, kritieke mineralen, olie, gas en andere grondstoffen die in een grondstofhongerige wereld steeds belangrijker zouden kunnen worden. Hoe sterker de klimaatverandering de arctische regio’s verandert, hoe vaker Groenland wordt beschreven als toekomstige winnaar van deze ontwikkeling.

Maar zo eenvoudig is het niet. Tussen geologische voorraden en economisch rendabele winning liggen politieke beslissingen, hoge kosten, een gebrek aan infrastructuur, schommelende grondstofprijzen en een bevolking die niet elke vorm van industriële exploitatie hoeft te steunen. Groenland is daarmee minder een zekere grondstoffengigant dan een voorbeeld van hoe groot de kloof tussen potentieel en werkelijkheid kan zijn.

Meer lezen

Donald Trump in het systeem van de VS - oorsprong, macht, media en impact

door
Donald Trump in het systeem van de VS

Donald Trump is geen gewone politieke figuur. Hij is geen klassiek staatsman, geen ideologisch getrainde partijsoldaat, geen product van tientallen jaren netwerken in Washington. Bovenal is Trump één ding: een projectiescherm. Voor hoop, voor angst, voor woede, voor afwijzing - en voor verwachtingen die veel verder gaan dan specifiek beleid. Dit is precies de reden waarom een portret van hem zinvol is. Je hoeft hem niet leuk te vinden of niet, maar hij maakt wel iets zichtbaar dat er al was.

Trump staat niet alleen voor beslissingen of programma's. Hij vertegenwoordigt een breuk in het politieke zelfbeeld van de westerse wereld. Hij vertegenwoordigt een breuk in het politieke zelfbeeld van de westerse wereld. En deze breuk kan niet worden verklaard door hem louter te zien als een „populist“, „provocateur“ of „ongeluk van de geschiedenis“. Als je Trump wilt begrijpen, moet je hem zien als zowel een symptoom als een acteur.

Meer lezen

Hoe de pandemie economen ongelijk gaf over inflatie, groei en economisch herstel

door
Veronderstellingen van economen tijdens de pandemie

Zelfs tijdens de pandemie van het coronavirus waren veel economen het verrassend eens: het grote gevaar was een fase van lage inflatie, misschien zelfs deflatie. Een paar jaar later ontstond een ander beeld. De inflatie bereikte in veel landen historische hoogten, toeleveringsketens stortten in en economische ontwikkelingen verliepen anders dan verwacht.

De pandemie was niet alleen een gezondheidscrisis - het was ook een stresstest voor economische voorspellingen. Dit artikel laat zien waar deskundigen het mis hadden, waarom dit het geval was en welke lessen we kunnen leren voor toekomstige beoordelingen.

Meer lezen

Fracking, LNG en energiebeleid: een nuchtere analyse van risico's, kansen en realiteit

door
Aardgas fracking en energiebeleid

Er zijn politieke en sociale discussies die niet lineair zijn. Ze komen in golven. Fracking is zo'n onderwerp. Jarenlang leek de zaak geregeld in Duitsland. Met het wetgevingspakket van 2016 en de daaruit voortvloeiende verordening van 2017 was het kader duidelijk: commercieel fracken in onconventionele reservoirs zal niet plaatsvinden. Het debat werd rustiger en de kwestie verdween grotendeels uit de publieke belangstelling. Het was alsof er een deksel op was gelegd.

Maar deze indruk was misleidend. Want terwijl het debat in Duitsland verstomde, veranderde de wereld op de achtergrond. De energievoorziening, die lange tijd als relatief stabiel werd beschouwd, kwam steeds meer onder druk te staan. Prijzen begonnen te schommelen, toeleveringsketens werden kwetsbaarder en geopolitieke spanningen namen toe. De gebeurtenissen vanaf uiterlijk 2022 maakten duidelijk dat energie geen vanzelfsprekendheid is, maar een strategisch goed.

Meer lezen

Wie is J. D. Vance eigenlijk? Een portret van zijn afkomst, carrière, tegenstrijdigheden en toekomst

door
Wie is J. D. Vance?

Internationale verslaggeving over de Verenigde Staten wordt meestal gedomineerd door de grote, luidruchtige figuren. Namen die polariseren, die provoceren, die krantenkoppen genereren. Voor veel Europese waarnemers is de politiek in de VS dan ook vaak een samenspel van escalatie, conflicten en duidelijk herkenbare tegenstellingen. En dan duikt er plotseling een naam op die helemaal niet in dit plaatje past: J. D. Vance.

Geen klassieke luidspreker. Geen man van grote gebaren. Geen politicus die meteen de aandacht trekt met kernachtige woorden. En toch is hij er opeens - in interviews, in analyses, in politieke debatten. Niet als een marginale figuur, maar als iemand die duidelijk een rol speelt die groter is dan op het eerste gezicht lijkt. Voor veel lezers in Duitsland of Europa is dit precies waar de echte vraag begint: wie is deze man eigenlijk - en waarom is hij plotseling zo belangrijk geworden?

Meer lezen

Het conflict tussen Iran en Israël: Waarom deze escalatie de strategische nachtmerrie van het Westen is

door
Israël-Iran - Strategische nachtmerrie

Er zijn momenten in het verhaal waarop je voelt dat er iets aan het verschuiven is. Niet abrupt, niet met een enkele beslissing, maar als een lijn die langzaam maar onverbiddelijk door het stof van oude zekerheden loopt. De afgelopen dagen waren zulke momenten. Ik heb me lang afgevraagd of ik dit hoofdartikel wel moest schrijven - ik heb Iran immers al eens in detail behandeld en duidelijk gemaakt dat je dit land en zijn machtsstructuren alleen kunt begrijpen als je naar de decennialange lijnen kijkt. Maar juist die lijnen zijn nu weer zichtbaar geworden, duidelijker dan ooit.

Wat mij doet opkijken zijn niet alleen de harde feiten: de nachtelijke aanvallen, de overbelasting van de Israëlische raketafweer, de retoriek van politieke leiders, de toenemende machtsverschuiving op de achtergrond. Het is het onderliggende patroon - het gevoel dat dit conflict een fase ingaat die voor elke strateeg een nachtmerrie zal zijn. En dat is precies waarom ik dit artikel schrijf: omdat velen de oppervlakte zien, maar bijna niemand begrijpt wat er onder zit.

Meer lezen

Energie, macht en afhankelijkheid: Europa's weg van wereldexportkampioen naar consument

door
Europa en energie

Als je vandaag in Duitsland rondkijkt, valt je één ding op: De energiesituatie is anders dan twintig jaar geleden. En fundamenteel ook. Twee decennia geleden werd Duitsland beschouwd als het toonbeeld van industriële stabiliteit. Betrouwbare elektriciteitsvoorziening, voorspelbare gasprijzen, robuuste netwerkinfrastructuur. Energie was geen voortdurende politieke kwestie, maar een vanzelfsprekendheid. Het was er. Het werkte. Het was betaalbaar. Het was - en dit is cruciaal - planbaar.

Vandaag de dag is energie echter een strategische onzekerheidsfactor geworden in Europa, vooral in Duitsland. Prijzen fluctueren, de industrie verschuift investeringen, politieke debatten draaien om subsidies, noodreserves en afhankelijkheden. Energie is niet langer alleen maar infrastructuur - het is een machtsfactor, ruimte voor onderhandeling en geopolitieke invloed.

In dit artikel willen we deze ontwikkeling rustig volgen. Niet op een alarmerende of samenzweerderige manier, maar stap voor stap. Wat is er veranderd? Welke beslissingen zijn er genomen? Wie heeft er baat bij? En vooral: Hoe is een continent dat soeverein was op het gebied van energiebeleid terechtgekomen in een situatie waarin het nauwelijks nog onafhankelijke controle heeft over zijn meest fundamentele basis - zijn energievoorziening?

Meer lezen

↑