Economische groei: recept voor succes of uitgediende model?

Is economische groei een uitlopend model?

Economische groei wordt al decennia lang beschouwd als een van de belangrijkste indicatoren voor de welvaart en de economische kracht van een samenleving. Als het bruto binnenlands product groeit, wordt dit doorgaans als goed nieuws gezien: bedrijven investeren, er ontstaan banen, inkomens kunnen stijgen en de staat krijgt extra financiële speelruimte. Groei staat daarom niet alleen symbool voor economisch succes, maar vaak ook voor het succes van een regering.

Er is bijna geen enkele economische indicator die zo nauwlettend in de gaten wordt gehouden. Zelfs kleine veranderingen in de groeiprognoses kunnen de aandelenmarkten in beweging brengen, politieke debatten ontketenen en bepalen of een land nieuwe investeringen durft te doen of bezuinigingsmaatregelen overweegt. Maar sinds enkele jaren wordt het idee van een zo duurzaam mogelijke economische groei steeds meer in twijfel getrokken. Een stijgend bruto binnenlands product geeft immers in eerste instantie alleen aan dat er binnen een economie meer goederen en diensten zijn geproduceerd of geleverd. Of mensen daardoor daadwerkelijk tevredener, gezonder of veiliger leven, valt daar niet direct uit af te leiden.

Dit roept een fundamentele vraag op: is economische groei werkelijk nog steeds het belangrijkste doel waarvoor samenlevingen en regeringen zouden moeten streven? Of hebben we inmiddels aanvullende maatstaven nodig om het succes van een land te kunnen beoordelen?

Meer lezen

42 jaar verkiezingsprogramma's: hoe de Duitse politieke partijen zijn veranderd

Een vergelijking van de verkiezingsprogramma’s van Duitse partijen over een periode van 42 jaar

Politieke begrippen gaan verbazingwekkend lang mee. Al decennia lang spreken we over links en rechts, over conservatief en progressief, over liberaal, sociaal of ecologisch. De woorden zijn grotendeels hetzelfde gebleven. Maar geldt dat ook voor de politieke standpunten die erachter schuilgaan?

Juist deze vraag vormde het uitgangspunt voor deze vergelijking. Het interesseert mij daarbij minder hoe partijen hun eigen geschiedenis vandaag de dag beschrijven of hoe politieke ontwikkelingen achteraf worden ingekaderd. Een eenvoudigere methode lijkt mij veel interessanter: je neemt de verkiezingsprogramma’s uit verschillende decennia en legt ze naast elkaar.

Wat eiste de CDU/CSU in 1983 eigenlijk? Wat schreef de SPD destijds over economie, gezin, defensie of asiel? Welke visie hadden de Groenen tijdens hun eerste Bondsdagverkiezingscampagne op de NAVO, de Bundeswehr en de energievoorziening? Waar stond de FDP voor? En wat daarvan is in 1990 en uiteindelijk in 2025 nog terug te vinden in de programma’s? Daarbij kunnen interessante verschuivingen aan het licht komen. Maar welke dat precies zijn, wil ik aan het begin van dit artikel nog niet vaststellen.

Meer lezen

Rijkdom in het ijs – waarom de grondstoffenboom in Groenland onzeker blijft

Grondstoffen in Groenland

Onder het ijs van Groenland schuilt een belofte die al jaren tot de verbeelding spreekt van politici, het bedrijfsleven en investeerders: zeldzame aardmetalen, kritieke mineralen, olie, gas en andere grondstoffen die in een grondstofhongerige wereld steeds belangrijker zouden kunnen worden. Hoe sterker de klimaatverandering de arctische regio’s verandert, hoe vaker Groenland wordt beschreven als toekomstige winnaar van deze ontwikkeling.

Maar zo eenvoudig is het niet. Tussen geologische voorraden en economisch rendabele winning liggen politieke beslissingen, hoge kosten, een gebrek aan infrastructuur, schommelende grondstofprijzen en een bevolking die niet elke vorm van industriële exploitatie hoeft te steunen. Groenland is daarmee minder een zekere grondstoffengigant dan een voorbeeld van hoe groot de kloof tussen potentieel en werkelijkheid kan zijn.

Meer lezen

Donald Trump in het systeem van de VS - oorsprong, macht, media en impact

Donald Trump in het systeem van de VS

Donald Trump is geen gewone politieke figuur. Hij is geen klassiek staatsman, geen ideologisch getrainde partijsoldaat, geen product van tientallen jaren netwerken in Washington. Bovenal is Trump één ding: een projectiescherm. Voor hoop, voor angst, voor woede, voor afwijzing - en voor verwachtingen die veel verder gaan dan specifiek beleid. Dit is precies de reden waarom een portret van hem zinvol is. Je hoeft hem niet leuk te vinden of niet, maar hij maakt wel iets zichtbaar dat er al was.

Trump staat niet alleen voor beslissingen of programma's. Hij vertegenwoordigt een breuk in het politieke zelfbeeld van de westerse wereld. Hij vertegenwoordigt een breuk in het politieke zelfbeeld van de westerse wereld. En deze breuk kan niet worden verklaard door hem louter te zien als een „populist“, „provocateur“ of „ongeluk van de geschiedenis“. Als je Trump wilt begrijpen, moet je hem zien als zowel een symptoom als een acteur.

Meer lezen

Wat is de zin van het leven? Een vergelijking van religies, filosofen en Helmut Thielicke

De vraag naar de zin van het leven

Er zijn vragen die de mensheid al duizenden jaren bezighouden. Vragen die nooit echt weggaan, hoe modern onze wereld ook wordt. Een van deze vragen is waarschijnlijk heel eenvoudig: Wat is eigenlijk de zin van het leven?

Interessant genoeg verschijnt het antwoord „42“ vandaag steeds weer - meestal met een kleine glimlach. De achtergrond komt van „The Hitchhiker's Guide to the Galaxy“.“ door Douglas Adams. In het verhaal bouwt een hoogontwikkelde beschaving een gigantische supercomputer die het „antwoord op de ultieme vraag over het leven, het universum en de rest“ over miljoenen jaren moet berekenen. Uiteindelijk is het resultaat simpelweg: 42. Het absurde is dat niemand uiteindelijk precies weet wat de oorspronkelijke vraag was.

Dat is precies waarom deze scène wereldberoemd is geworden. Het is grappig, maar tegelijkertijd verrassend diepzinnig. Want misschien beschrijft het wel heel treffend een fundamenteel menselijk probleem: we zoeken vaak wanhopig naar antwoorden zonder precies te weten welke vraag we eigenlijk stellen.

Meer lezen

Hoe de pandemie economen ongelijk gaf over inflatie, groei en economisch herstel

Veronderstellingen van economen tijdens de pandemie

Zelfs tijdens de pandemie van het coronavirus waren veel economen het verrassend eens: het grote gevaar was een fase van lage inflatie, misschien zelfs deflatie. Een paar jaar later ontstond een ander beeld. De inflatie bereikte in veel landen historische hoogten, toeleveringsketens stortten in en economische ontwikkelingen verliepen anders dan verwacht.

De pandemie was niet alleen een gezondheidscrisis - het was ook een stresstest voor economische voorspellingen. Dit artikel laat zien waar deskundigen het mis hadden, waarom dit het geval was en welke lessen we kunnen leren voor toekomstige beoordelingen.

Meer lezen

Van inhoud naar substantie: hoe digitale systemen worden gecreëerd die niet kunnen worden gekopieerd

Systeem in plaats van individuele inhoud

Als je vandaag de dag rondloopt in de digitale ruimte, krijg je al snel een bepaalde indruk: als je zichtbaar bent, ben je succesvol. Als je bereik hebt, heb je invloed. En als je veel content produceert, bouw je automatisch iets op. Deze vergelijking lijkt op het eerste gezicht plausibel - maar is misleidend. Want zichtbaarheid is geen eigendom. Bereik is geen eigendom. En content is zeker geen fundament.

Een post kan duizenden keren gelezen worden en toch na een paar dagen vrijwel verdwenen zijn. Een post op sociale media kan viraal gaan en tegelijkertijd geen blijvend effect hebben. Zelfs goed geplaatste inhoud in zoekmachines is niet automatisch stabiel. Ze zijn afhankelijk van algoritmes, platformregels en ontwikkelingen waar je geen controle over hebt.

Meer lezen

Geleid in het dagelijks leven - Hoe moderne verkooptrucs ons gedrag sturen

Verkooptrucs in de supermarkt en online

Het zijn vaak de kleine dingen die je verwonderen. Geen grote gebeurtenissen, geen luidruchtige onderbreking - eerder een rustig moment waarop je even stilstaat en je afvraagt: was het vroeger niet anders? Onlangs had ik zo'n moment in de supermarkt. Een winkel die ik al jaren ken. Een van die plekken waar je niet hoeft na te denken. Je weet waar de dingen zijn. Melk achteraan rechts, brood vooraan links, de gebruikelijke routes ertussenin. Het is een stille vorm van betrouwbaarheid die je in het dagelijks leven nauwelijks opmerkt - zolang hij er maar is.

Maar deze keer was er iets anders. Ik was aan het zoeken. Niet lang, maar langer dan normaal. De melk was niet meer waar hij altijd was. Een paar stappen verder, dan weer terug. Eindelijk had ik het gevonden - maar de gedachte bleef. Waarom? In eerste instantie lijkt het triviaal. Een schap wordt herschikt, een product verplaatst. Dat gebeurt. Maar wanneer zulke momenten zich opstapelen, verliest het geheel zijn willekeurige karakter. Het creëert een indruk die moeilijk te vatten is, maar niettemin tastbaar: hier wordt iets veranderd - niet voor mij, maar met mij.

Meer lezen