Maatschappij

Deze sectie bevat sociale ontwikkelingen, observaties en spanningen De focus ligt op onderwerpen die ons samenleven, onze waarden en onze culturele oriëntatie beïnvloeden. Sommige van deze artikelen gaan over actuele debatten, andere nemen al lang bestaande structuren onder de loep of kijken terug naar historische contexten. Het gaat er vaak niet om snel een oordeel te vellen, maar om even stil te staan, beter te kijken - en de vraag te stellen: waar willen we eigenlijk heen als samenleving?

Wie hier leest, vindt geen schreeuwerig opinietheater, maar rustige analyses, heldere bewoordingen en oog voor wat vaak tussen de regels ligt. Zeker in een tijd van toenemende polarisatie kan een gedifferentieerde kijk op maatschappelijke kwesties je helpen om bewuster je eigen standpunt te kiezen - en dat zo nodig in twijfel te trekken.

De hoge energieprijzen in Duitsland begrijpen: Gas, elektriciteit en benzine eenvoudig uitgelegd

door
Energieprijzen in Duitsland

In mijn dagelijks leven heb ik relatief weinig last van hoge energieprijzen. Ik werk voornamelijk met Apple computers, die al jaren geoptimaliseerd zijn voor efficiëntie, en beweeg me bijna uitsluitend elektrisch door de stad. Nuchter gezien kost dat geen drol. En toch kan ik één gedachte niet van me afschudden: overal om ons heen komen bedrijven onder druk te staan, productielocaties sluiten of verhuizen. Dezelfde zin duikt steeds weer op in gesprekken, rapporten en notities:

De energieprijzen zijn te hoog.

Als je beter kijkt, zie je een vreemde tegenstrijdigheid. Voor veel particulieren is energie merkbaar duurder geworden, maar nog steeds beheersbaar. Voor bedrijven daarentegen lijkt energie steeds meer hun bestaan te bedreigen. Dit roept onvermijdelijk de vraag op: Wat is de werkelijke reden hiervoor? En waarom is het zo moeilijk om een duidelijk, begrijpelijk antwoord te krijgen?

Meer lezen

Jeffrey Sachs waarschuwt Duitsland: Waarom de veiligheid van Europa opnieuw moet worden bekeken

door
Jeffrey Sachs schrijft open brief aan bondskanselier Merz

In zijn open brief aan de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, gepubliceerd in de Berliner Zeitung op 17 december 2025, spreekt de bekende econoom en professor Jeffrey D. Sachs zich uit met een helderheid die zeldzaam is geworden in het huidige Europese debat. Sachs spreekt niet als activist, niet als partizaan en niet als commentator op afstand, maar als econoom en politiek adviseur die al tientallen jaren werkt op de centrale raakvlakken van internationale crises, veiligheidsarchitecturen en economische omwentelingen. De open brief bevat een ongewoon scherp citaat:

„Leer geschiedenis, kanselier.“

Meer lezen

Bedrijfsinsolventie: een persoonlijke ervaring met een gids voor tijden van crisis

door
Gids voor bedrijfsinsolventie

Terugkijkend begon het voor mij allemaal in 2007 met een businessmodel dat verrassend stabiel was. Ik verkocht refurbished Apple hardware en had direct contact met Apple. Meer specifiek, iemand die op dat moment de leiding had over de refurbished afdeling. Het was geen anonieme relatie, maar een werkrelatie met duidelijke afspraken. Er was vraag naar de goederen, de prijzen waren realistisch en de marges waren solide - afgemeten aan wat er later zou komen.

Dit model had een doorslaggevend voordeel: het was flexibel. De goederen waren goedkoper in aanschaf, de doelgroep was prijsgevoelig maar waarderend, en de verwachtingen waren duidelijk. Niemand verwachtte hoogglans, maar functie. Dit is vaak de gezondste fase voor een ondernemer: beheersbare kosten, duidelijke processen, weinig illusies.

Meer lezen

Ulrike Guérot: Een Europeaan tussen idee, universiteit en openbaar discours

door
Ulrike Guérot en Europa

Er zijn mensen wiens gedachten je graag volgt, niet omdat je het overal mee eens bent, maar omdat ze proberen door te dringen in de dingen. Voor mij is Ulrike Guérot zo'n stem. Ik kijk nu al een paar jaar naar haar lezingen - niet regelmatig, niet ritueel, maar als ik een onderwerp tegenkom waarvan ik vind dat het de moeite waard is om er dieper naar te luisteren. Wat me opvalt is dat haar argumenten rustig, gestructureerd en grotendeels niet-ideologisch zijn.

Dit maakt haar lezingen niet spectaculair in de zin van media, maar ze zijn wel duurzaam. Je kunt lang naar haar luisteren zonder het gevoel te krijgen dat ze een kant-en-klaar wereldbeeld probeert te verkopen. Vooral in een tijd waarin politieke debatten vaak moreel geladen of emotioneel afgekapt zijn, lijkt deze manier van spreken bijna ouderwets. In de beste zin van het woord.

Meer lezen

Bereik is geen eigendom - Waarom zichtbaarheid vandaag de dag niet meer genoeg is

door
Bereik vs. eigendom

Ruim tien jaar geleden zag ik toevallig een lezing over de overgang van de informatiemaatschappij naar de kennismaatschappij. Veel klonk toen nog theoretisch, bijna academisch. Het ging over concepten als gegevenssoevereiniteit, eigendom van informatie en de vraag wie in de toekomst zal bepalen wat toegankelijk is - en wat niet. Vandaag, met een beetje afstand, lijkt deze lezing verrassend precies. Veel van wat toen als een ontwikkeling werd beschreven, is nu immers werkelijkheid geworden. Steeds meer gegevens zijn naar de cloud gemigreerd. Steeds meer informatie wordt niet langer opgeslagen op interne systemen, maar op externe infrastructuren. En steeds vaker bepaalt niet langer de gebruiker, maar een provider, een platform of een set regels wat er mogelijk is.

Om deze ontwikkeling te begrijpen, is het de moeite waard om een stap terug te doen. De informatiemaatschappij waarin velen van ons zijn opgegroeid was geen normale toestand. Het was een historische uitzondering.

Meer lezen

Speltheorie verklaart 25 jaar geopolitiek: Hoe Europa zijn strategische rol verloor

door
Speltheorie verklaart 25 jaar geopolitiek

Voor velen klinkt speltheorie als droge wiskunde, als formules, als iets dat alleen een rol speelt bij colleges of zakelijke spelletjes. In werkelijkheid is het echter een oud denkinstrument dat al bestond lang voordat het academisch geformaliseerd werd. Diplomaten gebruikten het, commandanten gebruikten het, captains of industry gebruikten het - lang voordat het ook maar zo genoemd werd. Uiteindelijk is het niets meer dan een nuchtere vraag:

„Wanneer verschillende spelers beslissingen moeten nemen in een onzekere situatie - welke opties hebben ze dan en wat zijn de gevolgen?“

Dit soort denken is vandaag de dag verrassend zeldzaam geworden. In plaats van alternatieven te analyseren, wordt veel beperkt tot morele verhalen of spontane interpretaties. Maar juist als het om geopolitieke kwesties gaat, zou een heldere analyse van de mogelijkheden de basis zijn van elk volwassen beleid. Het is precies dit oude ambacht dat ik in dit artikel weer wil oppakken.

Meer lezen

Permanente crisis als normale toestand: Hoe verhalen onze perceptie vervormen

door
Permanente crisis, verhalen

Het is vreemd hoe bepaalde ontwikkelingen stilletjes opkomen en pas achteraf hun volledige impact onthullen. Als ik nadenk over hoe ik vandaag de dag tegen het nieuws aankijk, realiseer ik me dat mijn benadering van het nieuws meer dan twintig jaar geleden fundamenteel is veranderd. Sinds de millenniumwisseling heb ik nauwelijks meer naar het traditionele televisienieuws gekeken. Het was nooit een bewuste keuze tegen iets - meer een geleidelijk afkicken ervan. Op een gegeven moment realiseerde ik me gewoon dat het dagelijkse bombardement van wisselende doemscenario's mijn leven niet verbeterde en mijn visie niet helderder maakte.

Meer lezen

Jan-Josef Liefers: Een portret van houding, afkomst en artistieke vrijheid

door
Jan-Josef Liefers

Als je Jan-Josef Liefers vandaag de dag ziet als de excentrieke professor Boerne in „Tatort“, is het gemakkelijk om te vergeten hoe lang het heeft geduurd om daar te komen. Zelf heb ik hem altijd graag in deze rol gezien: als een mengeling van subtiliteit, narcisme, humor en verbazingwekkende helderheid. Maar deze mix komt niet uit het niets. Het is het resultaat van een leven dat begon in een heel ander Duitsland - in de DDR, in een land met smalle grenzen en duidelijke richtlijnen.

Om te begrijpen waarom Liefers tegenwoordig zo'n consequent standpunt inneemt, moet je teruggaan naar zijn jeugd, naar de theaterwereld van zijn ouders en naar een tijd waarin kritiek op het systeem allesbehalve zonder gevolgen was.

Meer lezen

↑