Dieter Hallervorden - Meer dan Didi: Portret van een ongemakkelijke vrije geest

Dieter Hallervorden en de Wühlmäuse in Berlijn

Er zijn figuren die je de rest van je leven bijblijven. Sommigen als een slecht zittend pak, anderen als een oude vriend die ongevraagd blijft langskomen. Voor Dieter Hallervorden heet deze vriend „Didi“. En hij belt niet, hij bonkt. Op een denkbeeldige gong. Palim, Palim! - en bijna iedereen weet wie hij is.

Maar hier begint het misverstand. Want wie Dieter Hallervorden reduceert tot dit ene moment, tot de slapstickact, het stompende gezicht en de overdreven naïviteit, mist de ware persoon erachter. De grappenmaker was altijd maar de oppervlakte. Daaronder zat een brein dat alerter was dan velen hem toeschrijven - en een personage dat er nooit van hield om verteld te worden waar hij heen moest. Dit portret is daarom geen nostalgische terugblik op het televisievermaak van de afgelopen decennia. Het is een poging om een artiest serieus te nemen die tientallen jaren lang bewust niet serieus genomen wilde worden - en die juist daarom zo effectief was.

Meer lezen

Groenland, Trump en de kwestie van erbij horen: geschiedenis, recht en realiteit

Groenland in het vizier: VS en Trump

Er zijn onderwerpen waar je je niet actief mee bezighoudt, maar die zich op een gegeven moment aan je opdringen. Voor veel mensen - waaronder ikzelf - behoort Groenland al heel lang tot deze categorie. Een groot, afgelegen eiland in het hoge noorden, een kleine bevolking, veel ijs, veel natuur. Geen klassiek alledaags onderwerp, geen politiek hot item. Dat is de afgelopen maanden merkbaar veranderd.

Het toenemende aantal berichten, commentaren en krantenkoppen over Groenland - en vooral de herhaalde uitspraken van Donald Trump - hebben het eiland plotseling in het middelpunt van een internationaal debat geplaatst. Wanneer een voormalige en mogelijk toekomstige president van de VS in het openbaar zegt dat hij een gebied wil „kopen“, „overnemen“ of er controle over wil krijgen, trekt dat onvermijdelijk de aandacht. Niet omdat zulke uitspraken meteen serieus genomen moeten worden, maar omdat ze vragen oproepen die niet genegeerd mogen worden.

Meer lezen

Propaganda: geschiedenis, methoden, moderne vormen en hoe ze te herkennen

Wat is propaganda?

Voor velen - en ik heb dat zelf ook lang zo ervaren - was propaganda iets waar je over leerde tijdens geschiedenislessen. Een onderwerp dat stevig gelokaliseerd leek te zijn: in het Derde Rijk, misschien zelfs in de DDR, dat wil zeggen in duidelijk gedefinieerde, autoritaire systemen. Ons werd geleerd dat propaganda daar bestond omdat deze systemen het nodig hadden - en dat het niet echt een rol speelde in een open, democratische samenleving als de Bondsrepubliek Duitsland.

Deze visie was comfortabel. En het was lange tijd aannemelijk. Want propaganda werd bijna altijd getoond als iets voor de hand liggends: als een slogan, als een poster, als krijgsbeeld. Iets dat je herkent zodra je het ziet - en waarvan je innerlijk afstand kunt nemen. Vandaag lijkt deze zekerheid fragiel. Niet omdat mensen plotseling zijn veranderd, maar omdat de vorm van invloed is veranderd. En juist daarom is het de moeite waard om rustig en zonder opwinding te verhelderen wat propaganda eigenlijk is - en wat het niet is.

Meer lezen

De Krim-Tataren - geschiedenis, oorsprong en heden van een vergeten volk

Krim-Tartaarse steppe

De Krim is al jaren keer op keer in het nieuws. In deze context wordt de naam van de Krim-Tataren vaak genoemd - meestal kort, vaak zonder uitleg. Maar als je wilt begrijpen wie de Krim-Tataren zijn, moet je veel verder teruggaan dan de huidige politieke conflicten.

Het gaat niet om een enkele gebeurtenis of een duidelijk „geboorte-uur“, maar om een lang historisch proces. Dit hoofdstuk probeert dit in detail uit te leggen: waar dit volk vandaan komt, hoe het is gevormd en waarom zijn identiteit niet kan worden vastgepind op nationale grenzen.

Meer lezen

Jeffrey Sachs waarschuwt Duitsland: Waarom de veiligheid van Europa opnieuw moet worden bekeken

Jeffrey Sachs schrijft open brief aan bondskanselier Merz

In zijn open brief aan de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, gepubliceerd in de Berliner Zeitung op 17 december 2025, spreekt de bekende econoom en professor Jeffrey D. Sachs zich uit met een helderheid die zeldzaam is geworden in het huidige Europese debat. Sachs spreekt niet als activist, niet als partizaan en niet als commentator op afstand, maar als econoom en politiek adviseur die al tientallen jaren werkt op de centrale raakvlakken van internationale crises, veiligheidsarchitecturen en economische omwentelingen. De open brief bevat een ongewoon scherp citaat:

„Leer geschiedenis, kanselier.“

Meer lezen

Ulrike Guérot: Een Europeaan tussen idee, universiteit en openbaar discours

Ulrike Guérot en Europa

Er zijn mensen wiens gedachten je graag volgt, niet omdat je het overal mee eens bent, maar omdat ze proberen door te dringen in de dingen. Voor mij is Ulrike Guérot zo'n stem. Ik kijk nu al een paar jaar naar haar lezingen - niet regelmatig, niet ritueel, maar als ik een onderwerp tegenkom waarvan ik vind dat het de moeite waard is om er dieper naar te luisteren. Wat me opvalt is dat haar argumenten rustig, gestructureerd en grotendeels niet-ideologisch zijn.

Dit maakt haar lezingen niet spectaculair in de zin van media, maar ze zijn wel duurzaam. Je kunt lang naar haar luisteren zonder het gevoel te krijgen dat ze een kant-en-klaar wereldbeeld probeert te verkopen. Vooral in een tijd waarin politieke debatten vaak moreel geladen of emotioneel afgekapt zijn, lijkt deze manier van spreken bijna ouderwets. In de beste zin van het woord.

Meer lezen

Cloud AI als schoolhoofd: waarom de toekomst van werk bij lokale AI ligt

Cloud AI wordt hoofdonderwijzer

Toen de grote taalmodellen een paar jaar geleden aan hun zegetocht begonnen, leken ze bijna een terugkeer naar de oude deugden van technologie: een hulpmiddel dat doet wat het wordt opgedragen. Een hulpmiddel dat de gebruiker dient, niet andersom. De eerste versies - van GPT-3 tot GPT-4 - hadden zwakke punten, dat wel, maar ze waren verbazingwekkend nuttig. Ze legden uit, analyseerden, formuleerden en losten opgaven op. En ze deden dit grotendeels zonder pedagogische ballast.

Je sprak met deze modellen alsof je met een erudiete medewerker sprak, die soms zijn woorden verkeerd gebruikte, maar in wezen gewoon werkte. Iedereen die in die tijd creatieve teksten schreef, programmacode genereerde of langere analyses maakte, ervoer hoe soepel het werkte. Er was een gevoel van vrijheid, van een open creatieve ruimte, van technologie die mensen ondersteunde in plaats van corrigeerde.

Meer lezen

Permanente crisis als normale toestand: Hoe verhalen onze perceptie vervormen

Permanente crisis, verhalen

Het is vreemd hoe bepaalde ontwikkelingen stilletjes opkomen en pas achteraf hun volledige impact onthullen. Als ik nadenk over hoe ik vandaag de dag tegen het nieuws aankijk, realiseer ik me dat mijn benadering van het nieuws meer dan twintig jaar geleden fundamenteel is veranderd. Sinds de millenniumwisseling heb ik nauwelijks meer naar het traditionele televisienieuws gekeken. Het was nooit een bewuste keuze tegen iets - meer een geleidelijk afkicken ervan. Op een gegeven moment realiseerde ik me gewoon dat het dagelijkse bombardement van veranderende doemscenario's mijn leven niet verbeterde en mijn visie niet helderder maakte.

Meer lezen